Kısaca
- Prim, ikramiye ve benzeri ödemeler Gelir Vergisi Kanunu'na göre ücrettir; Ar-Ge personelinde gelir vergisi terkinine ve damga istisnasına girer.
- 5746 SGK desteği ise yalnız ücrete uygulanır; prim ve ikramiyeye yalnız 5510 prim indirimi uygulanır.
- Brüt 100.000 TL'lik lisans mezunu personele 20.000 TL prim ödendiğinde terkin 2.040 TL artar, primin damga vergisi (151,80 TL) kesilmez.
- Aynı prim işverene Ar-Ge personelinde 22.310 TL, standart çalışanda 24.350 TL'ye mal olur.
- Fazla mesai ücreti bu kuralın dışındadır: hiçbir Ar-Ge teşvikinden yararlanmaz.
Bu yazıda (7 başlık)
Ar-Ge personeline ödenen prim ve ikramiye, gelir vergisi terkinine ve damga vergisi istisnasına girer: Gelir Vergisi Kanunu bu ödemeleri ücret sayar. 5746 SGK desteği ise yalnız ücrete bağlı olduğundan prim ve ikramiyeye uygulanmaz; bu ödemelere yalnız 5510 prim indirimi uygulanır. Fazla mesai ücreti ise hiçbir Ar-Ge teşvikinden yararlanmaz.
Neden terkine girer?
5746 sayılı Kanun terkini Ar-Ge personelinin "bu çalışmaları karşılığında elde ettikleri ücretlerinin" vergisine bağlar. Gelir Vergisi Kanunu'nun 61. maddesi ücreti geniş tanımlar: prim, ikramiye ve benzeri adlarla yapılan ödemeler de ücrettir. Ar-Ge çalışması karşılığında ödenen prim bu yüzden ücretin parçasıdır ve terkine girer. Aynı mantıkla damga istisnası da prime uygulanır; iki teşvik için de 40 kat sınırı ayın toplam ücretine bakılarak uygulanır.
Neden SGK desteğine girmez?
5746'nın üçüncü fıkrası desteği "ücretleri üzerinden hesaplanan sigorta primi işveren hissesi"ne bağlar. Prim ve ikramiye SGK'da prime esas kazanca girer ama ücret değildir; bu yüzden 5746 desteği almaz. 5510 indirimi ise prime esas kazancın tamamına uygulandığı için bu ödemelerde de vardır.
| Teşvik | Maaş | Prim / ikramiye | Fazla mesai |
|---|---|---|---|
| Gelir vergisi terkini | Var | Var | Yok |
| Damga vergisi istisnası | Var | Var | Yok |
| 5746 SGK desteği | Var | Yok | Yok |
| 5510 prim indirimi | Var | Var | Var |
Örnek: 20.000 TL prim
Ocak 2026, brüt ücreti 100.000 TL olan lisans mezunu (%80) bir 5746 personeline 20.000 TL brüt prim ödeniyor; tam Ar-Ge ayı, sektör imalat dışı.
| Primsiz | 20.000 TL primli | Fark | |
|---|---|---|---|
| Brüt | 100.000,00 | 120.000,00 | 20.000,00 |
| Kesilen gelir vergisi | 8.538,68 | 11.088,68 | 2.550,00 |
| Gelir vergisi terkini (%80) | 6.830,94 | 8.870,94 | 2.040,00 |
| Ar-Ge damga istisnası | 508,30 | 660,10 | 151,80 |
| SGK teşviki | 11.875,00 | 12.275,00 | 400,00 |
| Çalışanın neti | 76.461,33 | 90.911,33 | 14.450,00 |
| İşveren maliyeti | 105.044,06 | 127.354,06 | 22.310,00 |
Primin 2.550 TL'lik vergisinin %80'i (2.040 TL) terkin edilir; primin 151,80 TL'lik damga vergisi kesilmez. SGK teşvikindeki artış yalnız 5510 indirimidir (20.000 × %2 = 400 TL); 5746 desteği maaşta kalır.
Standart çalışanla karşılaştırma
| Aynı 20.000 TL prim | Standart çalışan | Ar-Ge personeli (%80) |
|---|---|---|
| Çalışanın netine eklenen | 14.298,20 | 14.450,00 |
| İşverene ek maliyet | 24.350,00 | 22.310,00 |
Ar-Ge personelinde prim işverene 2.040 TL (terkin) daha ucuza gelir; çalışanın eline de 151,80 TL (damga istisnası) daha fazla geçer. Prim her ay ödeniyorsa yıl sonunda terkin farkı vergi dilimleri yükseldikçe büyür: bu örnekte yıllık terkin primsiz 144.015,04 TL, primli 188.079,04 TL'dir.
Diğer ek ödemeler
Yemek, yakacak, bayram yardımı gibi ödemelerde ölçüt aynıdır: ödemenin vergilendirilen kısmı ücret sayılır ve terkine girer. Kanunda istisnası olan kısım (örneğin yemek yardımının istisna sınırı içinde kalan bölümü) zaten vergilenmediği için terkin konusu olmaz. İstisna sınırları yemek yardımı ve SGK prim istisnaları yazılarımızda. Fazla mesai bu kuralın dışındadır; ayrıntı fazla mesai yazımızda.
Sık sorulan sorular
Ar-Ge personeline ödenen ikramiye terkine girer mi? Evet. İkramiye Gelir Vergisi Kanunu'na göre ücrettir; vergisi terkin oranında terkin edilir.
Prime 5746 SGK desteği uygulanır mı? Hayır. Destek yalnız ücrete uygulanır; prime yalnız 5510 indirimi uygulanır.
Primden damga vergisi kesilir mi? Hayır, Ar-Ge çalışmasının karşılığı olduğu sürece prim de damga istisnasına girer (40 kat sınırı içinde).
Prim ödemesi maaşın teşvikini değiştirir mi? Hayır. Maaşın terkini, damga istisnası ve SGK desteği aynen kalır; prim kendi teşvikini ekler.
Hesaplayın
Detaylı Maliyet ekranında prim ve ikramiyeyi ek ödeme olarak girdiğinizde her kalemin teşviki ayrı ayrı hesaplanır.
Kaynaklar
Bu yazı 06 Kasım 2026 tarihinde yürürlükteki mevzuata göre hazırlandı ve bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı kaynak Resmî Gazete’de yayımlanan düzenlemeler ve ilgili kurum duyurularıdır. Bir hata görürseniz bize yazın.