Kısaca
- Prime esas kazancın dışında kalan ödemeler 5510 sayılı Kanun'un 80. maddesinde tek tek sayılır; sayılmayan her ödeme prime tabidir.
- 17 Nisan 2026'dan beri işyerinde yemek verilmeyen durumlarda çalışılan günlere ait günlük yemek bedelinin 300 TL'ye kadarı prime tabi değildir.
- İşverenin ödediği özel sağlık sigortası primi ve BES katkısı, aylık toplamı asgari ücretin %30'unu (9.909 TL) geçmeyen kısımda istisnadır.
- Aile zammı asgari ücretin %10'una (3.303 TL), çocuk zammı çocuk başına %2'sine (660,60 TL, en çok iki çocuk) kadar istisnadır; ikisi de şarta bağlıdır.
- Ayni yardım yerine yapılan nakdi ödemeler prime tabidir.
Bu yazıda (8 başlık)
Bordrodaki bir ödemenin SGK primine tabi olup olmadığına 5510 sayılı Kanun'un 80. maddesi karar verir. Madde, prim dışında kalan ödemeleri tek tek sayar: listede olmayan her ödeme, adı ne olursa olsun prime tabidir. 2026'da en sık kullanılan sınırlar yemekte günlük 300 TL, özel sağlık sigortası ve BES'te aylık 9.909 TL, aile zammında 3.303 TL ve çocuk zammında çocuk başına 660,60 TL'dir.
Liste kapalıdır
Kuralı 80. maddenin (c) bendi koyar:
(b) bendinde belirtilen istisnalar dışında her ne adla yapılırsa yapılsın tüm ödemeler ile ayni yardım yerine geçmek üzere yapılan nakdi ödemeler prime esas kazanca tabi tutulur. Diğer kanunlardaki prime tabi tutulmaması gerektiğine dair muafiyet ve istisnalar bu Kanunun uygulanmasında dikkate alınmaz.
Yani bir ödemenin gelir vergisinden istisna olması onu primden de kurtarmaz; SGK yalnız kendi listesine bakar. Bugünkü liste, 2 Nisan 2026 tarihli 7577 sayılı Kanun'un getirdiği hâldir ve 17 Nisan 2026'dan beri uygulanıyor.
Prime tabi olmayan ödemeler (2026)
| Ödeme | Sınır |
|---|---|
| Ayni yardımlar | Sınırsız; nakit karşılığı ödenirse prime tabidir |
| Ölüm, doğum ve evlenme yardımları | Sınırsız |
| Görev yollukları | Sınırsız |
| Seyyar görev, kıdem, ihbar ve kasa tazminatı | Sınırsız |
| İş sonu tazminatı ya da kıdem tazminatı niteliğindeki toplu ödemeler | Sınırsız |
| Keşif ücreti | Sınırsız |
| Çocuk ve aile zamları | SGK'nın belirlediği tutara kadar (aşağıda) |
| İşverenin ödediği özel sağlık sigortası primi ve BES katkı payı | Aylık toplamı asgari ücretin %30'una kadar (9.909 TL) |
| İşyerinde yemek verilmeyen durumlarda çalışılan günlere ait yemek bedeli | Gün başına 300 TL'ye kadar |
Yemek bedeli: günlük 300 TL
Listenin yeni (9) numaralı satırı şudur:
İşverence işyerinde veya müştemilatında yemek verilmeyen durumlarda, çalışılan günlere ait bir günlük yemek bedelinin 300 Türk lirasına kadar olan kısmı, prime esas kazanca tabi tutulmaz. (9) numaralı alt bentte belirtilen tutar, her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak 213 sayılı Kanunun mükerrer 298 inci maddesinin (B) fıkrasına göre belirlenen yeniden değerleme oranında artırılmak suretiyle uygulanır. Bu şekilde hesaplanan tutarın %5'ini aşmayan kesirler dikkate alınmaz.
Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği de aynı tarihten geçerli olarak buna uyduruldu; işyerinde yemek çıkarılıyorsa yemeğin tamamı prim dışındadır.
- Sınır gün başına işler ve yalnız işbaşında geçen günler için kullanılır; izinli ya da raporlu günlere ödenen yemek parası primden kaçmaz.
- 17 Nisan 2026'dan önce SGK sınırı günlük 158 TL'ydi. Gelir vergisindeki günlük 300 TL ise yıl boyu aynıdır (GVK md. 23/8, 332 Seri No'lu Tebliğ). Ayrıntı yemek yardımı yazımızda.
Örnek
Çalışan ayın 22 günü işbaşında ve yemek için günde 350 TL nakit alıyor. 17 Nisan 2026'dan sonraki bir ayda:
| Tutar | |
|---|---|
| Aylık yemek bedeli (350 × 22) | 7.700 TL |
| SGK istisnası (300 × 22) | 6.600 TL |
| Prime tabi kısım | 1.100 TL |
Özel sağlık sigortası ve BES: aylık 9.909 TL'ye kadar
İşverenin çalışan adına yatırdığı sağlık sigortası primi ve BES katkısı, 80. maddenin (a) bendinde prime esas kazancın içinde sayılır. (b) bendi ise bunların aylık toplamı asgari ücretin %30'unu aşmayan kısmını istisna tutar. 2026'da sınır 33.030 × %30 = 9.909 TL'dir; aşan kısım prime tabidir. Örneğin işveren ayda 12.000 TL BES katkısı ödüyorsa 9.909 TL'si prim dışında kalır, 2.091 TL'si prime eklenir.
Hayat sigortası için böyle bir sınır yoktur; işveren çalışan adına hayat sigortası primi ödüyorsa tutarın tamamı SGK matrahına eklenir.
Aile ve çocuk zammı
Kanun bu iki ödemenin sınırını SGK'ya bırakmıştır; tutarları ve şartları Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği (md. 97) belirler:
| Ödeme | İstisna (2026) | Şart |
|---|---|---|
| Aile zammı | Aylık asgari ücretin %10'u: 3.303 TL | Eşi zorunlu sigortalı olarak çalışmıyor ve SGK'dan gelir ya da aylık almıyor |
| Çocuk zammı | Çocuk başına asgari ücretin %2'si: 660,60 TL, en çok iki çocuk | Çocuk sigortalı değil, aylık almıyor, evli değil; 18 yaşını (lisede 20, yükseköğrenimde 25) doldurmamış ya da malul |
Şart sağlanmıyorsa aile yardımı istisnasız, bütünüyle prime girer; eşlerin ikisi de çalışıyorsa hiçbirinde istisna olmaz. Şart sağlandığında istisna, hizmet sözleşmesi sürdükçe çalışılan gün sayısına bakılmadan tam uygulanır: ay içinde eksik gün olsa da aile zammında 3.303 TL düşülür. Aile yardımında gelir vergisi ve damga vergisi istisnası yoktur.
Örnek: 5.000 TL aile yardımı
Brüt 50.000 TL ücretli çalışana Ocak 2026'da 5.000 TL brüt aile yardımı ödeniyor (30 gün, standart çalışan, prim indirimi yok). Rakamlar Uzman Bordro hesap motoruyla hesaplanmıştır.
| Eşi çalışmıyor | Eşi çalışıyor | |
|---|---|---|
| SGK matrahı | 51.697,00 TL | 55.000,00 TL |
| Çalışanın SGK + işsizlik primi | 7.754,55 TL | 8.250,00 TL |
| Net ücret | 44.203,21 TL | 43.782,07 TL |
| İşverene maliyet | 67.278,04 TL | 68.062,50 TL |
Şart sağlanmadığında SGK matrahı 3.303 TL büyür; çalışanın neti 421,13 TL azalır, işverenin maliyeti 784,46 TL artar.
Bordroda kontrol edilecekler
- Yemek sınırını güncelleyin. Programınızın 17 Nisan 2026 değişikliğini (158 TL → 300 TL) işlediğini kontrol edin.
- Yemekte doğru günü sayın. İstisna, yemek bedeli ödenen ve fiilen çalışılan günlerle çarpılır; puantajdaki maaş günü bunun yerine kullanılamaz.
- Beyan alın. Aile yardımı ödediğiniz çalışandan eşinin çalışma ve aylık durumunu, çocuk yardımında çocukların durumunu gösteren yazılı beyan alın ve değişiklik olduğunda yenileyin.
Sık sorulan sorular
Hangi ödemeler SGK primine tabi değildir? Ayni yardımlar; ölüm, doğum ve evlenme yardımları; görev yollukları; kıdem, ihbar ve kasa tazminatı; iş sonu tazminatları; keşif ücreti; sınırlar içinde aile ve çocuk zammı, özel sağlık sigortası ve BES katkısı ile yemek bedeli. Listede olmayan her ödeme prime tabidir.
Özel sağlık sigortası SGK'dan istisna mı? İşverenin ödediği özel sağlık sigortası primi ve BES katkısının aylık toplamı asgari ücretin %30'una (2026'da 9.909 TL) kadar istisnadır; aşan kısım prime tabidir.
Aile yardımı SGK'ya tabi mi? Eşi zorunlu sigortalı olarak çalışmayan ve SGK'dan aylık almayan çalışanda asgari ücretin %10'u (3.303 TL) istisnadır; aşan kısım ve şartı taşımayan çalışanlara yapılan ödemenin tamamı prime tabidir.
Hayat sigortası primi SGK'dan istisna mı? Hayır. İşverenin ödediği hayat sigortası primi istisna listesinde yer almadığı için prime tabidir.
Hesaplayın
Ek ödemeli bir bordroyu kalem kalem Detaylı Maliyet ekranında, farklı yan hak paketlerini Maliyet Karşılaştırma ile hesaplayabilirsiniz.
Kaynaklar
Bu yazı 06 Kasım 2026 tarihinde yürürlükteki mevzuata göre hazırlandı ve bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı kaynak Resmî Gazete’de yayımlanan düzenlemeler ve ilgili kurum duyurularıdır. Bir hata görürseniz bize yazın.