Kısaca
- Gelir vergisi teşviki bordroda önce normal hesaplanır, sonra muhtasar beyannamede tahakkuk eden vergiden terkin edilir; avantaj her anlaşmada işverene kalır.
- SGK işveren hissesi desteği zaten işverenin payıdır; avantaj işverendedir.
- Damga vergisi ise kaynağında istisnadır, bordroda hiç hesaplanmaz; kime kalacağını anlaşma şekli belirler.
- Brüt anlaşmada damga kesilmediği için çalışanın neti artar: brüt 100.000 TL'de ayda 508,30 TL.
- Net anlaşmada aynı neti vermek için gereken brüt düşer: net 75.000 TL'de brüt 689,53 TL azalır, avantaj işverene kalır.
Bu yazıda (8 başlık)
Ar-Ge ve teknokent personelinde teşviklerin üçü aynı yoldan işlemez. Gelir vergisi terkini ve SGK işveren hissesi desteği anlaşma şekli ne olursa olsun işverene kalır. Damga vergisi istisnası ise bordroda hiç hesaplanmadığı için anlaşmaya göre yer değiştirir: brüt anlaşmada çalışanın netini artırır, net anlaşmada işverenin ödediği brütü düşürür.
Üç teşvik, kime kalır?
| Teşvik | Bordroda nasıl işler? | Brüt anlaşma | Net anlaşma |
|---|---|---|---|
| Gelir vergisi terkini | Vergi hesaplanır ve kesilir, terkin edilen kısım vergi dairesine ödenmez | İşveren | İşveren |
| SGK işveren hissesi desteği | İşveren hissesinin yarısı Hazine'den karşılanır | İşveren | İşveren |
| Damga vergisi istisnası | Kâğıt istisnadır, damga hiç hesaplanmaz | Çalışan (net artar) | İşveren (brüt düşer) |
Gelir vergisi teşviki neden hep işverende?
5746 sayılı Kanun'un 3. maddesine göre Ar-Ge personelinin ücretinden hesaplanan gelir vergisinin %80, %90 ya da %95'i, asgari ücret istisnası düşüldükten sonra, verilecek muhtasar beyanname üzerinden tahakkuk eden vergiden indirilmek suretiyle terkin edilir. Yani vergi bordroda her çalışanda olduğu gibi hesaplanır ve çalışanın ücretinden kesilir; terkin edilen kısım vergi dairesine ödenmez ve işverende kalır. Çalışanın neti, standart bir çalışanla aynı gelir vergisi kesintisiyle bulunur. Teknokent personeli için 4691 sayılı Kanun'un geçici 2. maddesi aynı yolu izler. Hesap ayrıntısı terkin yazımızda.
Damga istisnası neden yer değiştirir?
5746 sayılı Kanun'un 3/4 maddesine göre Ar-Ge ve tasarım faaliyetlerine ilişkin düzenlenen kâğıtlardan damga vergisi alınmaz; teknokent personelinin ücretlerine ilişkin kâğıtlar da 4691 sayılı Kanun'un geçici 2. maddesiyle istisnadır. Damga sonradan geri alınan bir vergi değildir; bordroda hiç hesaplanmaz. Bu yüzden:
- Brüt anlaşmada brüt sabittir. Damga kesilmediği için çalışanın eline geçen net artar.
- Net anlaşmada net sabittir. Damga eklenmeden brütleştirildiği için gereken brüt düşer; aradaki fark işverenin bütçesinde kalır.
Ayrıntı Ar-Ge damga istisnası yazımızda.
Örnek 1: brüt 100.000 TL anlaşma, Ocak 2026
5746 kapsamında %80 terkin oranlı Ar-Ge personeli, tam ay Ar-Ge, imalat dışı sektör (2 puanlık SGK indirimi dahil).
| Standart çalışan | Ar-Ge personeli | Fark | |
|---|---|---|---|
| Kesilen gelir vergisi | 8.538,68 | 8.538,68 | 0,00 |
| Kesilen damga vergisi | 508,30 | 0,00 | −508,30 |
| Çalışanın neti | 75.953,02 | 76.461,33 | +508,30 |
| Gelir vergisi terkini | — | 6.830,94 | işverene |
| İşverene maliyet | 121.750,00 | 105.044,06 | −16.705,94 |
Brüt anlaşmada çalışanın kazancı yalnız damga istisnasıdır: ayda 508,30 TL, yılda 6.099,63 TL. Gelir vergisi terkini ve SGK desteği işverenin maliyetini düşürür; 12 ayda işverenin tasarrufu 262.515,04 TL'dir.
Örnek 2: net 75.000 TL anlaşma, Ocak 2026
Aynı personel net 75.000 TL'ye anlaşmışsa:
| Standart çalışan | Ar-Ge personeli | Fark | |
|---|---|---|---|
| Gereken brüt | 98.666,93 | 97.977,40 | −689,53 |
| Çalışanın neti | 75.000,00 | 75.000,00 | 0,00 |
| Gelir vergisi terkini | — | 6.624,64 | işverene |
| İşverene maliyet | 120.126,99 | 102.987,59 | −17.139,40 |
Net anlaşmada çalışanın eline geçen değişmez. Damga istisnası brütü düşürür, terkin ve SGK desteği maliyeti azaltır; üçünün avantajı da işverendedir. 12 ayda brüt fark 11.149,73 TL, toplam maliyet farkı 303.400,56 TL'dir.
Nelere dikkat edilmeli?
- Net anlaşmada damgayı eklemeyin. Ar-Ge personelini standart çalışan gibi brütleştirmek, net 75.000 TL'de ayda 689,53 TL fazla brüt ödemek demektir (sık yapılan hatalar).
- Terkin, çalışanın netini değiştirmez. Gelir vergisi bordroda kesildiği için brüt anlaşmada da çalışanın neti standart çalışanla aynı gelir vergisi kesintisiyle bulunur; fark yalnız damgadan gelir.
- 40 kat sınırı: brüt asgari ücretin 40 katını aşan ücret kısmı terkine ve damga istisnasına girmez (40 kat sınırı).
- Kısmi Ar-Ge ayında terkin ve damga istisnası Ar-Ge gününe göre oranlanır (kısmi Ar-Ge ayı).
Sık sorulan sorular
Ar-Ge teşviki çalışanın maaşını artırır mı? Gelir vergisi terkini ve SGK desteği artırmaz; ikisi de işverene kalır. Brüt anlaşmada yalnız damga istisnası çalışanın netini artırır: brüt 100.000 TL'de ayda 508,30 TL.
Net anlaşmada Ar-Ge teşvikinin tamamı işverene mi kalır? Evet. Çalışan anlaşılan neti alır; damga istisnası brütü, terkin ve SGK desteği maliyeti düşürür.
Gelir vergisi terkini neden çalışana yansımaz? Çünkü vergi bordroda hesaplanıp ücretten kesilir; terkin edilen kısım muhtasar beyannamede tahakkuk eden vergiden düşülür ve vergi dairesine ödenmez.
Hesaplayın
Ar-Ge personelinin net ya da brüt anlaşmayla 12 aylık bordrosunu Detaylı Maliyet ekranında hesaplayabilirsiniz. Net anlaşmanın ayrıntısı için netten brüte Ar-Ge yazımıza bakın.
Kaynaklar
Bu yazı 11 Kasım 2026 tarihinde yürürlükteki mevzuata göre hazırlandı ve bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı kaynak Resmî Gazete’de yayımlanan düzenlemeler ve ilgili kurum duyurularıdır. Bir hata görürseniz bize yazın.