Kısaca
- Kısmi süreli çalışan, salt sözleşmesi kısmi diye tam süreli emsalinden farklı tutulamaz; ücret ve paraya ilişkin bölünebilir hakları çalıştığı süreye orantılıdır.
- Çağrı üzerine çalışmada süre belirlenmemişse haftalık 20 saat kararlaştırılmış sayılır; çağrı en az 4 gün önce yapılır ve her çağrıda en az 4 saat üst üste çalıştırılır.
- Uzaktan çalışma yazılı kurulur; sözleşmede işin tanımı, süresi, yeri, ücret, ekipman ve iletişim yer alır.
- Kısmi süreli çalışanın SGK prim günü, aydaki toplam çalışma saatinin günlük çalışma saatine bölünmesiyle bulunur; kesir bir gün sayılır.
- Asgari ücret istisnası kısmi süreli çalışanda da aylık tutar üzerinden uygulanır: ayda 80 saat çalışıp 16.000 TL brüt alan çalışandan gelir vergisi ve damga vergisi kesilmez.
- Doğum izninden sonra ebeveynlerden biri, çocuk zorunlu ilköğretim çağına gelene kadar kısmi süreli çalışma isteyebilir; işveren bu talebi karşılar.
Bu yazıda (8 başlık)
Kısmi süreli çalışanın ücreti ve paraya ilişkin hakları, tam süreli emsaline göre çalıştığı süreye orantılı ödenir; başka bakımlardan salt kısmi çalıştığı için farklı tutulamaz. Çağrı üzerine çalışmada süre yazılmamışsa haftada 20 saat kararlaştırılmış sayılır ve çağrı en az 4 gün önce yapılır. SGK prim günü, aydaki toplam çalışma saatinin 7,5'e bölünmesiyle bulunur; kesirli gün tam gün sayılır.
Kısmi süreli çalışma
İş Kanunu'nun 13. maddesi:
İşçinin normal haftalık çalışma süresinin, tam süreli iş sözleşmesiyle çalışan emsal işçiye göre önemli ölçüde daha az belirlenmesi durumunda sözleşme kısmî süreli iş sözleşmesidir.
Maddenin devamı üç kural koyar:
| Kural | İçeriği |
|---|---|
| Eşit davranma | Ayrımı haklı kılan bir neden yoksa, salt sözleşmesi kısmi süreli olduğu için emsalinden farklı işlem yapılamaz |
| Orantılı ödeme | Ücret ve paraya ilişkin bölünebilir haklar (yemek, yol, ikramiye gibi) çalışılan süreye orantılı ödenir |
| Emsal işçi | İşyerinde aynı ya da benzer işte tam süreli çalışan; yoksa aynı işkolunda benzer işi yapan tam süreli çalışan |
Çalışanların uygun boş yer bulunduğunda kısmi süreliden tam süreliye ya da tam süreliden kısmi süreliye geçme istekleri işverence dikkate alınır ve boş yerler zamanında duyurulur.
Doğum sonrası kısmi çalışma hakkı
- maddedeki doğum izinlerinin bitiminden sonra, çocuğun zorunlu ilköğretim çağının başladığı tarihi izleyen ay başına kadar ebeveynlerden biri kısmi süreli çalışmak isteyebilir. Kanun bu talebi işverene bıraktırmaz:
- Talep işveren tarafından karşılanır ve geçerli fesih nedeni sayılmaz.
- Çalışan bu haktan yararlanmak ya da tam zamanlıya dönmek istediğini en az bir ay önce yazılı bildirir.
- Aynı çocuk için tam zamanlıya dönen çalışan bu haktan bir daha yararlanamaz; yerine alınan kişinin sözleşmesi kendiliğinden sona erer.
- Ebeveynlerden biri çalışmıyorsa çalışan eş bu talepte bulunamaz.
- Üç yaşını doldurmamış bir çocuğu evlat edinenler de çocuğun teslim edildiği tarihten itibaren bu haktan yararlanır.
İzin süreleri doğum izni yazımızda.
Çağrı üzerine çalışma
- maddeye göre çağrı üzerine çalışma, yazılı sözleşmeyle kurulan ve çalışanın ihtiyaç olduğunda iş gördüğü kısmi süreli bir iş ilişkisidir:
| Kural | Ayrıntı |
|---|---|
| Süre yazılmamışsa | Haftalık çalışma 20 saat kararlaştırılmış sayılır |
| Ücret | Çağrı için belirlenen sürede çalıştırılsın ya da çalıştırılmasın ücrete hak kazanılır |
| Çağrı zamanı | Aksi kararlaştırılmadıkça çalışılacak zamandan en az 4 gün önce |
| Günlük süre yazılmamışsa | Her çağrıda günde en az 4 saat üst üste çalıştırma |
Uzaktan çalışma
Uzaktan çalışma, çalışanın işini işverenin kurduğu iş organizasyonu içinde evinde ya da teknolojik iletişim araçlarıyla işyeri dışında yaptığı ve yazılı kurulan iş ilişkisidir. Sözleşmede şunlar bulunur:
- işin tanımı, yapılma şekli, süresi ve yeri,
- ücret ve ödenme biçimi,
- işverenin sağladığı ekipman ve bunların korunmasına ilişkin yükümlülükler,
- işverenin çalışanla iletişimi ile genel ve özel çalışma şartları.
Uzaktan çalışan da esaslı bir neden olmadıkça emsalinden farklı tutulamaz. İşveren işin niteliğine göre çalışanı iş sağlığı ve güvenliği önlemleri konusunda bilgilendirir, gerekli eğitimi verir, sağlık gözetimini sağlar ve verdiği ekipmanla ilgili güvenlik tedbirlerini alır. Ayrıntılar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının yönetmeliğindedir.
SGK prim günü nasıl hesaplanır?
5510 sayılı Kanun'un 80. maddesi iki özel kural koyar:
Ancak, işveren ve sigortalı arasında kısmî süreli hizmet akdinin yazılı olarak yapılmış olması kaydıyla, ay içerisinde günün bazı saatlerinde çalışan ve çalıştığı saat karşılığında ücret alan sigortalının ay içindeki prim ödeme gün sayısı, ay içindeki toplam çalışma saati süresinin 4857 sayılı İş Kanununa göre belirlenen haftalık çalışma süresine göre hesaplanan günlük çalışma saatine bölünmesi suretiyle bulunur. Bu şekildeki hesaplamada gün kesirleri bir gün kabul edilir.
Çağrı üzerine çalışmada süre gün, hafta ya da ay olarak yazılmamışsa prim günü, haftalık en az 20 saat kararlaştırılmış sayılarak aynı yöntemle hesaplanır ((ı) bendi).
Haftalık 45 saat 6 güne bölündüğünde günlük çalışma 7,5 saattir:
| Aydaki çalışma | Hesap | SGK prim günü |
|---|---|---|
| 40 saat | 40 ÷ 7,5 = 5,33 | 6 |
| 80 saat | 80 ÷ 7,5 = 10,67 | 11 |
| 100 saat | 100 ÷ 7,5 = 13,33 | 14 |
Bordro örneği: ayda 80 saat
Saat ücreti brüt 200 TL olan ve Ocak 2026'da 80 saat çalışan kısmi süreli bir çalışan:
| Bordro kalemi | Tutar (TL) |
|---|---|
| Brüt ücret (80 × 200) | 16.000,00 |
| SGK prim günü | 11 |
| SGK işçi payı + işsizlik sigortası (%15) | 2.400,00 |
| Gelir vergisi | 0,00 |
| Damga vergisi | 0,00 |
| Net ödenen | 13.600,00 |
| İşveren maliyeti (2 puanlık prim indirimiyle) | 19.480,00 |
Gelir vergisi ve damga vergisi çıkmamasının nedeni asgari ücret istisnasıdır. İstisna saat ya da güne bölünmez; ayın aylık asgari ücreti üzerinden hesaplanır. Bu çalışanın gelir vergisi matrahı (13.600 TL), aylık asgari ücretin matrahı olan 28.075,50 TL'nin altında kaldığı için ücretin tamamı istisnaya girer. İstisnanın kuralı asgari ücret istisnası yazımızda.
SGK açısından prime esas kazancın alt sınırı da gün sayısıyla çalışır: 11 prim günü için alt sınır 11 × 1.101 = 12.111 TL'dir. 16.000 TL'lik ücret bu sınırın üzerinde olduğu için primler ücretin kendisinden hesaplanır. Sınırlar prime esas kazanç yazımızda.
İK için notlar
- Yazılı yapın. Kısmi süreli ve çağrı üzerine sözleşmeleri yazılı kurun; saatle prim günü hesabı yazılı sözleşmeye bağlıdır.
- Yan hakları orantılayın. Yemek, yol ve ikramiye gibi bölünebilir hakları çalışılan süreye göre hesaplayın.
- Saatleri kaydedin. Aydaki toplam çalışma saatini puantajda tutun; prim günü bu toplamdan çıkar.
- Ekipmanı zimmetleyin. Uzaktan çalışana verilen bilgisayar ve diğer ekipmanı zimmet tutanağıyla teslim edin.
Sık sorulan sorular
Kısmi süreli çalışanın SGK günü nasıl hesaplanır? Aydaki toplam çalışma saati 7,5'e bölünür; kesir bir gün sayılır. Ayda 80 saat çalışan için 11 gün.
Çağrı üzerine çalışmada haftalık süre yazılmazsa ne olur? Haftada 20 saat kararlaştırılmış sayılır; çalışan çağrılsın ya da çağrılmasın bu sürenin ücretine hak kazanır.
Kısmi süreli çalışan yemek ve yol yardımı alır mı? Bölünebilir haklar çalışılan süreye orantılı olarak ödenir.
Kısmi süreli çalışana asgari ücret istisnası uygulanır mı? Evet. İstisna, ayın aylık asgari ücreti üzerinden hesaplanır; saat ya da güne bölünmez.
Doğumdan sonra kısmi çalışma isteyen çalışanı işveren reddedebilir mi? Hayır. Ebeveynlerden birinin talebi işveren tarafından karşılanır ve geçerli fesih nedeni sayılmaz.
Hesaplayın
Kısmi süreli bir çalışanın bordrosunu Detaylı Maliyet ekranında prim gününü ve brüt ücreti girerek hesaplayabilirsiniz.
Kaynaklar
Bu yazı 06 Kasım 2026 tarihinde yürürlükteki mevzuata göre hazırlandı ve bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı kaynak Resmî Gazete’de yayımlanan düzenlemeler ve ilgili kurum duyurularıdır. Bir hata görürseniz bize yazın.