İşverenin Haklı Nedenle Feshi: 25. Madde ve 6 İş Günü

İşveren, İş Kanunu'nun 25. maddesinde sayılan dört grup hâlde iş sözleşmesini bildirim süresi beklemeden feshedebilir: sağlık sebepleri, ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık, zorlayıcı sebepler ve gözaltı ya da tutuklama. Ahlak ve iyiniyet nedenli fesih, işverenin olayı öğrendiği günden itibaren 6 iş günü içinde yapılmalıdır. Bu fesihte ihbar tazminatı da kıdem tazminatı da ödenmez.

I. Sağlık sebepleri

Hâl	Fesih hakkı ne zaman doğar?
Çalışanın kendi kastından, düzensiz yaşayışından ya da içkiye düşkünlüğünden doğan hastalık veya engellilik	Bu nedenle devamsızlık ardı ardına 3 iş gününü ya da bir ayda 5 iş gününü aşınca
Tedavi edilemeyen ve işyerinde çalışmasında sakınca bulunan hastalık	Sağlık Kurulunca saptanınca
Bunların dışındaki hastalık, kaza, doğum ve gebelik	Devamsızlık, 17. maddedeki bildirim süresini 6 hafta aşınca

Son satırdaki bekleme süresi çalışanın kıdemine göre değişir:

Kıdem	İhbar süresi	Fesih hakkının doğduğu devamsızlık süresi
6 aydan az	2 hafta	8 hafta
6 ay – 1,5 yıl	4 hafta	10 hafta
1,5 – 3 yıl	6 hafta	12 hafta
3 yıldan fazla	8 hafta	14 hafta

Doğum ve gebelikte bu süre, 74. maddedeki doğum izninin bitiminden sonra başlar. Sözleşmenin askıda kaldığı bu sürelerde ücret işlemez; çalışana SGK geçici iş göremezlik ödeneği öder. Ayrıntı rapor parası yazımızda.

II. Ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan hâller

Kanun dokuz hâl sayar; SGK işten ayrılış bildirgesinde her birinin ayrı kodu vardır:

Bent	Hâl	SGK kodu
II-a	Sözleşme yapılırken gerekli nitelikleri varmış gibi göstermek ya da gerçeğe aykırı bilgi vererek işvereni yanıltmak	42
II-b	İşverenin ya da aile üyelerinin şeref ve namusuna dokunmak, işveren hakkında asılsız ihbar ve isnatta bulunmak	43
II-c	İşverenin başka bir çalışanına cinsel tacizde bulunmak	44
II-d	İşverene, aile üyelerine ya da başka bir çalışana sataşmak; işe sarhoş ya da uyuşturucu almış gelmek	45
II-e	Güveni kötüye kullanmak, hırsızlık, meslek sırlarını açığa vurmak gibi doğruluk ve bağlılığa aykırı davranışlar	46
II-f	İşyerinde yedi günden fazla hapisle cezalandırılan ve ertelenmeyen bir suç işlemek	47
II-g	İzinsiz ve haklı sebep olmadan devamsızlık	48
II-h	Hatırlatıldığı hâlde görevlerini yapmamakta ısrar etmek	49
II-ı	İş güvenliğini tehlikeye düşürmek ya da işyeri eşyasına otuz günlük ücretiyle ödeyemeyeceği ölçüde zarar vermek	50

Devamsızlık eşikleri

II-g bendine göre devamsızlık, izin alınmadan ya da haklı bir sebep olmadan şu hâllerden biri gerçekleşince fesih nedeni olur:

ardı ardına iki işgünü veya bir ay içinde iki defa herhangi bir tatil gününden sonraki iş günü, yahut bir ayda üç işgünü işine devam etmemesi.

Ölçüt	Eşik
Ardı ardına	2 iş günü
Tatil gününden sonraki iş günü	Bir ay içinde 2 kez
Bir ay içinde toplam	3 iş günü

III ve IV. Zorlayıcı sebep, gözaltı ve tutuklama

• Zorlayıcı sebep: Çalışanı bir haftadan fazla çalışmaktan alıkoyan zorlayıcı bir sebep ortaya çıkarsa.
• Gözaltı ya da tutuklama: Çalışanın gözaltı ya da tutukluluk nedeniyle devamsızlığı, 17. maddedeki bildirim süresini aşarsa.

Süre: 6 iş günü ve 1 yıl

26. madde ahlak ve iyiniyet nedenli fesih için iki sınır koyar:

24 ve 25 inci maddelerde gösterilen ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan hallere dayanarak işçi veya işveren için tanınmış olan sözleşmeyi fesih yetkisi, iki taraftan birinin bu çeşit davranışlarda bulunduğunu diğer tarafın öğrendiği günden başlayarak altı iş günü geçtikten ve her halde fiilin gerçekleşmesinden itibaren bir yıl sonra kullanılamaz. Ancak işçinin olayda maddi çıkar sağlaması halinde bir yıllık süre uygulanmaz.

6 iş günü, olayın olduğu günden değil işverenin öğrendiği günden işler. Olayın yöneticiye ya da İK'ya ulaştığı tarihi bir tutanakla kayda geçirin; süre bu tarihe göre hesaplanır.

Kıdem, ihbar ve SGK kodu: bende göre

Fesih nedeni	İhbar	Kıdem tazminatı (1 yıl varsa)	SGK kodu
Sağlık sebepleri (I)	Yok	Var	28
Ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık (II)	Yok	Yok	42–50
Zorlayıcı sebep (III)	Yok	Var	27
Gözaltı ya da tutuklama (IV)	Yok	Var	27

1475 sayılı Kanun'un 14. maddesi işveren feshinde kıdem tazminatını öngörür; yalnız ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık nedeniyle yapılan fesihleri dışarıda bırakır (eski kanundaki 17/II, bugünkü 25/II). Kullanılmayan yıllık izin ücreti ise her durumda ödenir. Tutarların hesabı kıdem tazminatı yazımızda.

Çalışanın itiraz hakkı

25. maddenin son fıkrasına göre çalışan, feshin bu bentlerdeki sebeplere uymadığını ileri sürerek 18, 20 ve 21. maddeler çerçevesinde yargıya başvurabilir. Davadan önce arabulucuya gidilir; ayrıntı zorunlu arabuluculuk yazımızda.

İK için kontrol listesi

• Öğrenme tarihini kaydedin. Olayın İK'ya ya da yetkili yöneticiye ulaştığı günü tutanakla belgeleyin.
• Bendi doğru seçin. Fesih yazısında hangi bende dayandığınızı ve somut olayı yazın; SGK kodu da o bende göre seçilir.
• Devamsızlığı belgeleyin. Gelmediği günleri puantaj ve tutanakla kayda geçirin, varsa mazeretini sorun.
• Rapor süresini sayın. Hastalık ve kazada bekleme süresini kıdeme göre hesaplayın; erken fesih haklı sayılmaz.

Sık sorulan sorular

Kaç gün işe gelmeyen çalışan tazminatsız çıkarılabilir? İzinsiz ve haklı sebep olmadan ardı ardına 2 iş günü, bir ay içinde 2 kez tatil sonrası iş günü ya da bir ayda toplam 3 iş günü işe gelmeyen çalışanın sözleşmesi feshedilebilir.

Haklı fesih için işverenin süresi ne kadar? Olayı öğrendiği günden itibaren 6 iş günü; her durumda olaydan itibaren 1 yıl.

Raporlu çalışan işten çıkarılabilir mi? Kendi kusuru dışındaki hastalıkta fesih hakkı, raporlu devamsızlık ihbar süresini 6 hafta aşınca doğar.

Ahlak ve iyiniyet nedenli fesihte kıdem ödenir mi? Hayır. Bu fesihte kıdem tazminatı ve ihbar tazminatı ödenmez; kullanılmayan izin ücreti ödenir.

Devamsızlık nedeniyle fesihte SGK çıkış kodu kaç? 48 (4857/25-II-g).

Hesaplayın

Sağlık ya da zorlayıcı sebeple yapılan fesihte ödenecek kıdem tazminatını Kıdem & İhbar ekranında hesaplayabilirsiniz.