Fesih Bildirimi Nasıl Yapılır? Yazılı Bildirim ve Savunma

İş güvencesi kapsamındaki bir çalışanın sözleşmesini fesheden işveren iki usul kuralına uymak zorundadır: fesih yazılı bildirilir ve sebebi açık ve kesin biçimde yazılır. Fesih çalışanın davranışına ya da verimine dayanıyorsa, karar verilmeden önce çalışanın savunması alınır. Ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık nedeniyle yapılan derhal fesih bu savunma şartının dışındadır.

Bildirim yazılı ve gerekçeli olmalı

Kural İş Kanunu'nun 19. maddesinin ilk cümlesidir:

İşveren fesih bildirimini yazılı olarak yapmak ve fesih sebebini açık ve kesin bir şekilde belirtmek zorundadır.

Telefonda ya da mesajla "yarından itibaren gelme" demek bu şartı karşılamaz. Sebep de somut olmalıdır: "performans düşüklüğü" yazmak yerine hangi dönemde, hangi hedefin, hangi ölçüte göre tutturulamadığı yazılmalıdır. Bunun bir nedeni daha vardır: 20. maddeye göre feshin geçerli bir sebebe dayandığını ispat etmek işverenin yüküdür ve davada ispat edilecek sebep, bildirimde yazılan sebeptir.

Savunma ne zaman alınır?

19. maddenin ikinci fıkrası:

Hakkındaki iddialara karşı savunmasını almadan bir işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesi, o işçinin davranışı veya verimi ile ilgili nedenlerle feshedilemez. Ancak, işverenin 25 inci maddenin (II) numaralı bendi şartlarına uygun fesih hakkı saklıdır.

Fesih nedeni	Savunma şart mı?
Çalışanın davranışı (sık tekrarlanan geç gelme gibi)	Evet
Çalışanın verimi (hedeflerin sürekli altında kalma gibi)	Evet
İşletme, işyeri ya da işin gerekleri (bir birimin kapanması gibi)	Kanun savunma şartı koymaz
25/II'deki ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırı hâller	Hayır; derhal fesih hakkı saklıdır

Derhal fesih istisnası ve 6 iş günü

25. maddenin II numaralı bendi; çalışanın işvereni yanıltması, hakaret, taciz, hırsızlık ya da devamsızlık gibi ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan davranışlarını sayar. Bu hâllerde işveren savunma almadan sözleşmeyi derhal feshedebilir. Ama bu hakkın süresi kısadır. 26. madde:

24 ve 25 inci maddelerde gösterilen ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan hallere dayanarak işçi veya işveren için tanınmış olan sözleşmeyi fesih yetkisi, iki taraftan birinin bu çeşit davranışlarda bulunduğunu diğer tarafın öğrendiği günden başlayarak altı iş günü geçtikten ve her halde fiilin gerçekleşmesinden itibaren bir yıl sonra kullanılamaz.

Çalışan olaydan maddi çıkar sağladıysa bir yıllık üst süre uygulanmaz; 6 iş günü yine işler. Ayrıntılı liste işverenin haklı nedenle feshi yazımızda.

Bu usul kimler için zorunlu?

19. madde iş güvencesi hükümlerinin parçasıdır. 18. maddeye göre iş güvencesi şu 3 şart birlikte varsa uygulanır:

Şart	Eşik
İşyerindeki çalışan sayısı	30 ya da daha fazla
Çalışanın kıdemi	En az 6 ay
Sözleşme türü	Belirsiz süreli

İşletmenin bütününü yöneten işveren vekilleri ve yardımcıları ile işyerinin bütününü yöneten ve işe alma-çıkarma yetkisi olan işveren vekilleri için 18, 19 ve 21. maddeler uygulanmaz. İş güvencesi dışında kalan çalışanlarda da yazılı ve gerekçeli bildirim, olası bir uyuşmazlıkta işverenin en güçlü belgesidir. İş güvencesinin ayrıntısı iş güvencesi ve işe iade yazımızda.

Fesih türü çıkış bordrosunu değiştirir

Bildirimde yazılan sebep yalnız davayı değil, son bordroyu da belirler:

Fesih türü	Savunma	İhbar süresi ya da tazminatı	Kıdem tazminatı (1 yıl varsa)
Davranış ya da verim nedeniyle geçerli fesih	Gerekir	Var	Var
İşletme gerekleri nedeniyle geçerli fesih	Kanunda yok	Var	Var
Ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık nedeniyle derhal fesih	Aranmaz	Yok	Yok

Derhal fesihte bildirim süresi verilmez. Kıdem tazminatında ise 1475 sayılı Kanun'un 14. maddesi, işverenin ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık nedeniyle yaptığı fesihleri kıdem hakkının dışında bırakır. Kullanılmayan yıllık izin ücreti ise fesih türünden bağımsız olarak her durumda ödenir. Tutarların hesabı kıdem tazminatı ve ihbar yazılarımızda.

Savunma süreci adım adım

1. Savunma istem yazısı. İddiayı tarih, olay ve belgeyle somut olarak yazın.
2. Makul süre ve teslim. Çalışana savunma için makul bir süre tanıyın; yazıyı imza karşılığı ya da kanıtlanabilir bir yolla teslim edin.
3. Değerlendirme. Gelen savunmayı inceleyin; savunma verilmezse bunu tutanakla belgeleyin.
4. Gerekçeli karar. Fesih kararı verilirse, savunmaya rağmen neden fesih yapıldığını bildirimde açıklayın.

Sık sorulan sorular

Fesih sözlü yapılabilir mi? İş güvencesi kapsamındaki çalışan için hayır. Bildirim yazılı yapılmalı ve sebep açık ve kesin yazılmalıdır.

Savunma almadan işten çıkarma geçerli mi? Davranış ya da verim nedeniyle yapılan fesihte savunma alınmadıysa fesih usule aykırıdır. Ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık nedeniyle derhal fesihte savunma şartı aranmaz.

Derhal fesih için süre var mı? Var. Olayın öğrenildiği günden itibaren 6 iş günü ve her durumda olaydan itibaren 1 yıl.

İşletme gerekleri nedeniyle fesihte savunma alınır mı? Kanun bu durumda savunma şartı koymaz; fesih yine yazılı ve gerekçeli yapılır.

Derhal fesihte kıdem tazminatı ödenir mi? Ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık nedeniyle yapılan işveren feshinde kıdem tazminatı ödenmez; ihbar süresi de verilmez.

Hesaplayın

Feshin türüne göre ödenecek kıdem ve ihbar tazminatını Kıdem & İhbar ekranında hesaplayabilirsiniz.