Kısaca
- İş sözleşmesi kural olarak şekle bağlı değildir; süresi bir yıl ve daha uzun olan sözleşmeler ise yazılı yapılmalıdır.
- Yazılı sözleşme yoksa işveren en geç iki ay içinde çalışma koşullarını, ücreti ve ödeme dönemini gösteren yazılı bir belge verir.
- Sözleşmede ücretin brüt mü net mi olduğu açıkça yazılmalıdır; net anlaşmada vergi dilimi yükseldikçe brüt ücret ve işveren maliyeti artar.
- Net 50.000 TL'lik bir anlaşma 2026'da işverene yılda 996.411,70 TL'ye mal olur; Ocak brütü üzerinden yapılan brüt anlaşmada bu tutar 930.620,52 TL'dir.
- İşten ayrılan çalışana işin türünü ve süresini gösteren çalışma belgesi verilir; geç ya da yanlış verilirse tazminat istenebilir.
- Yazılı iş sözleşmeleri damga vergisi ve her çeşit resim ve harçtan, çalışma belgeleri her türlü resim ve harçtan muaftır.
Bu yazıda (8 başlık)
İş sözleşmesi kural olarak sözlü de kurulabilir; ama süresi 1 yıl ve daha uzun olan sözleşmelerin yazılı yapılması zorunludur. Yazılı sözleşme yapılmadıysa işveren, çalışma koşullarını ve ücreti gösteren bir belgeyi en geç 2 ay içinde çalışana vermek zorundadır. Sözleşme bittiğinde ise çalışana işinin türünü ve süresini gösteren bir çalışma belgesi verilir.
Ne zaman yazılı sözleşme şart?
İş Kanunu'nun 8. maddesi önce genel kuralı koyar: iş sözleşmesi, kanunda aksi yazılmadıkça özel bir şekle bağlı değildir. Çalışanın işe başlatılması ve ücretinin ödenmesi, sözleşmenin kurulduğunu gösterir. Ardından istisnayı ekler:
Süresi bir yıl ve daha fazla olan iş sözleşmelerinin yazılı şekilde yapılması zorunludur. Bu belgeler damga vergisi ve her çeşit resim ve harçtan muaftır.
Yazılı sözleşme bu yüzden işverene ek bir vergi yükü getirmez.
Yazılı sözleşme yoksa: 2 ay içinde belge
Sözlü işe alımda işveren, en geç iki ay içinde şu bilgileri yazılı olarak verir:
| Belgede bulunacak bilgi | Örnek |
|---|---|
| Genel ve özel çalışma koşulları | Görev, çalışma yeri |
| Günlük ya da haftalık çalışma süresi | Haftada 45 saat, 5 gün |
| Temel ücret ve varsa ücret ekleri | Brüt ücret, yemek, yol, prim |
| Ücret ödeme dönemi | Aylık, her ayın son iş günü |
| Süresi belirliyse sözleşmenin süresi | 6 aylık proje sözleşmesi |
| Fesih hâlinde uyulacak hükümler | Bildirim süreleri |
İki istisna vardır. Süresi bir ayı geçmeyen belirli süreli sözleşmelerde bu belge gerekmez. Sözleşme iki ay dolmadan sona ererse, bilgiler en geç sona erme gününde yazılı olarak verilir.
Ücreti brüt mü net mi yazmalı?
Kanun ücretin "temel ücret" olarak yazılmasını ister ama brüt ya da net olduğunu belirtmez. Bu ayrım bordroda en pahalı yanlış anlamaların kaynağıdır. Brüt anlaşmada çalışanın neti, kümülatif gelir vergisi matrahı yükseldikçe yıl içinde düşer. Net anlaşmada ise net sabit kalır, artan vergiyi işveren üstlenir; brüt ücret ve işveren maliyeti yıl içinde yükselir.
Örnek (2026). Aynı çalışanla iki ayrı anlaşma: sözleşmeye "net 50.000 TL" yazmak ve ilk ayın brütü olan 63.697,50 TL'yi brüt ücret olarak yazmak.
| Ay | Gelir vergisi dilimi | Net anlaşma: brüt ücret | Net anlaşma: işveren maliyeti | Brüt anlaşma: net ücret |
|---|---|---|---|---|
| Ocak | %15 | 63.697,50 | 77.551,70 | 50.000,00 |
| Şubat | %15 | 63.697,50 | 77.551,70 | 50.000,00 |
| Mart | %15 | 63.697,50 | 77.551,70 | 50.000,00 |
| Nisan | %15 ve %20 | 65.673,34 | 79.957,29 | 48.671,43 |
| Mayıs | %20 | 67.723,53 | 82.453,40 | 47.292,86 |
| Haziran | %20 | 67.723,53 | 82.453,40 | 47.292,86 |
| Temmuz | %20 | 67.238,07 | 81.862,35 | 47.619,28 |
| Ağustos | %20 ve %27 | 70.926,46 | 86.352,96 | 46.376,62 |
| Eylül | %27 | 72.007,64 | 87.669,30 | 44.906,63 |
| Ekim | %27 | 72.007,64 | 87.669,30 | 44.906,63 |
| Kasım | %27 | 72.007,64 | 87.669,30 | 44.906,63 |
| Aralık | %27 | 72.007,64 | 87.669,30 | 44.906,63 |
| Yıl | 818.407,99 | 996.411,70 | 566.879,57 |
İşveren maliyeti 2 puanlık prim indirimiyle hesaplanmıştır. Net anlaşmada çalışan yıl boyunca 600.000 TL alır ve işverenin yıllık maliyeti 996.411,70 TL olur. Brüt anlaşmada çalışanın yıllık neti 566.879,57 TL'ye, işverenin maliyeti 930.620,52 TL'ye iner. Aradaki fark işveren için 65.791,18 TL, çalışan için 33.120,43 TL'dir. Hangisi seçilirse seçilsin, sözleşmeye açıkça yazılmalıdır.
Temmuz'daki küçük düşüş bir hata değildir. Asgari ücret istisnası, asgari ücretin kendi kümülatif matrahına göre hesaplanır; asgari ücret Temmuz'da %20 dilimine girdiği için istisna büyür ve aynı neti vermek için gereken brüt azalır. Hesap yöntemi brütten nete maaş hesaplama yazımızda, dilimler gelir vergisi dilimleri yazımızda.
Çalışma belgesi
- madde, işten ayrılan çalışana verilecek belgeyi düzenler:
İşten ayrılan işçiye, işveren tarafından işinin çeşidinin ne olduğunu ve süresini gösteren bir belge verilir.
Belgenin vaktinde verilmemesinden veya belgede doğru olmayan bilgiler bulunmasından zarar gören işçi veyahut işçiyi işine alan yeni işveren eski işverenden tazminat isteyebilir.
Kanunun istediği iki bilgi işin türü ve çalışma süresidir. Çalışma belgesi bir referans mektubu değildir; çalışanın performansı hakkında değerlendirme içermesi gerekmez. Bu belgeler de her türlü resim ve harçtan muaftır.
Sözleşmede netleştirilmesi yararlı konular
Kanun yazılı sözleşmenin içeriğini tek tek saymaz; 2 aylık belgedeki başlıklar iyi bir iskelettir. Bunlara ek olarak:
- Ücretin türü: brüt mü net mi; ücret eklerinin (yemek, yol, prim) türü ve ödeme biçimi.
- Deneme süresi: bireysel sözleşmede en çok iki ay.
- Fazla çalışma: çalışanın onayı ve varsa denkleştirme esasları.
- Kişisel veriler: 6698 sayılı Kanun'a göre aydınlatma.
İK için kontrol listesi
- Önceden imzalatın. Bir yıl ve daha uzun süreli işe alımlarda yazılı sözleşmeyi işe başlamadan imzalatın.
- İki ayı izleyin. Sözlü işe alımlarda iki aylık süreyi takvime işleyin; belgeyi imza karşılığı verin.
- Brüt ya da net yazın. Ücretin hangisi olduğunu sözleşmeye açıkça yazın ve bordroyu ona göre kurun.
- Çıkışta belge verin. Çalışma belgesini hazırlayın ve teslim tarihini kayda geçirin.
Sık sorulan sorular
İş sözleşmesi sözlü yapılabilir mi? Evet, süresi bir yıldan kısa sözleşmeler sözlü de kurulabilir. Bir yıl ve daha uzun süreli sözleşmeler yazılı yapılmalıdır.
Yazılı sözleşme yoksa işveren ne vermek zorunda? En geç iki ay içinde çalışma koşullarını, çalışma süresini, ücreti ve ödeme dönemini gösteren yazılı bir belge.
Net maaş anlaşması işverene daha pahalı mı? Vergi dilimi yükseldiğinde evet. 2026'da net 50.000 TL'lik anlaşma, Ocak brütü üzerinden yapılan brüt anlaşmadan yılda 65.791,18 TL daha pahalıdır.
Çalışma belgesinde neler yazar? İşin türü ve çalışma süresi. Performans değerlendirmesi gerekmez.
İş sözleşmesine damga vergisi ödenir mi? Hayır. Yazılı iş sözleşmeleri damga vergisinden ve her çeşit resim ve harçtan muaftır.
Hesaplayın
Net ya da brüt anlaşmanın 12 aylık bordrosunu Detaylı Maliyet ekranında, iki anlaşmayı yan yana Maliyet Karşılaştırma ekranında hesaplayabilirsiniz.
Kaynaklar
Bu yazı 06 Kasım 2026 tarihinde yürürlükteki mevzuata göre hazırlandı ve bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı kaynak Resmî Gazete’de yayımlanan düzenlemeler ve ilgili kurum duyurularıdır. Bir hata görürseniz bize yazın.
