Kısaca
- Genel kural: haftalık çalışma süresi en çok 45 saattir ve aksi kararlaştırılmadıkça çalışılan günlere eşit bölünür.
- Taraflar anlaşırsa süre, günde 11 saati aşmamak şartıyla günlere farklı dağıtılabilir.
- Bu durumda iki aylık dönemde haftalık ortalama 45 saati aşamaz; toplu iş sözleşmesiyle dönem dört aya çıkabilir.
- Denkleştirme yapılan haftalarda 45 saati aşan çalışma, ortalama aşılmadıkça fazla çalışma sayılmaz.
- Ortalama aşılırsa aşan saatler fazla çalışmadır: 8 haftada 376 saat çalışan asgari ücretliye 16 saat için 3.523,20 TL brüt ödenir.
Bu yazıda (7 başlık)
Haftalık çalışma süresi en çok 45 saattir. Taraflar anlaşırsa bu süre günlere eşit dağıtılmak zorunda değildir; günde 11 saati aşmamak şartıyla bazı günler uzun, bazıları kısa olabilir. Bunun karşılığında iki aylık dönemde haftalık ortalama 45 saati geçemez; bu hesaba denkleştirme denir.
Kanundaki kural
İş Kanunu'nun 63. maddesi:
Genel bakımdan çalışma süresi haftada en çok kırkbeş saattir. Aksi kararlaştırılmamışsa bu süre, işyerlerinde haftanın çalışılan günlerine eşit ölçüde bölünerek uygulanır.
| Haftada çalışılan gün | Eşit dağıtımda günlük süre |
|---|---|
| 6 gün | 7,5 saat |
| 5 gün | 9 saat |
Bu sürelere ara dinlenmeleri girmez: 68. maddeye göre molalar çalışma süresinden sayılmaz. Buna karşılık işçinin her an iş görmeye hazır bekletildiği süreler, işveren tarafından başka bir yere gönderilirken yolda geçen süreler gibi 66. maddede sayılan zamanlar çalışma süresine dahildir.
Farklı dağıtım: günde en çok 11 saat
Tarafların anlaşmasıyla haftalık süre, işyerinde çalışılan günlere günde on bir saati aşmamak koşuluyla farklı dağıtılabilir. Örneğin pazartesiden perşembeye 10'ar saat, cuma 5 saat çalışılabilir; hafta toplamı yine 45 saattir.
Denkleştirme
Farklı dağıtım yapıldığında kanun bir ortalama şartı koyar:
| Dönem | Kural |
|---|---|
| Genel | İki aylık süre içinde haftalık ortalama 45 saati aşamaz |
| Toplu iş sözleşmesiyle | Denkleştirme süresi dört aya kadar uzatılabilir |
| Turizm sektörü | Denkleştirme dört aydır; toplu iş sözleşmesiyle altı aya kadar uzatılabilir |
- madde bunun sonucunu açıkça yazar: denkleştirme uygulanıyorsa, haftalık ortalama normal süreyi aşmadıkça bazı haftalarda 45 saatin geçilmesi fazla çalışma sayılmaz.
Örnek 1: ortalama aşılmıyor
| 8 haftalık dönem | Haftalık saat | Toplam |
|---|---|---|
| 1.–4. hafta | 50 | 200 saat |
| 5.–8. hafta | 40 | 160 saat |
| Toplam | 360 saat | |
| Haftalık ortalama | 45 saat |
Ortalama 45 saat olduğu için ilk dört haftadaki 50'şer saatlik çalışma fazla çalışma değildir; zamlı ücret doğmaz.
Örnek 2: ortalama aşılıyor
Aynı dönemde işçi ilk dört hafta 52'şer, son dört hafta 42'şer saat çalışsın: toplam 208 + 168 = 376 saat, ortalama 47 saat. Dönemin sınırı 8 × 45 = 360 saattir; aşan 16 saat fazla çalışmadır ve %50 zamla ödenir.
| Asgari ücretli (33.030 TL) | Brüt 60.000 TL | |
|---|---|---|
| Saat ücreti (brüt ÷ 225) | 146,80 TL | 266,67 TL |
| Fazla çalışma saat ücreti (× 1,5) | 220,20 TL | 400,00 TL |
| 16 saatin fazla çalışma ücreti | 3.523,20 TL | 6.400,00 TL |
Fazla çalışmanın hesabı, yıllık 270 saat sınırı ve neti için fazla mesai yazımıza bakabilirsiniz.
Yer altı maden işleri
Yer altında maden işlerinde çalışma süresi daha kısadır: günde en çok yedi buçuk, haftada en çok otuz yedi buçuk saat.
Uygulama için notlar
- Anlaşmayı yazılı alın. Denkleştirme tarafların anlaşmasına dayanır; iş sözleşmesine ya da ayrı bir yazılı onaya bağlamak ispat için önemlidir.
- 11 saat mutlak sınırdır. Denkleştirme günlük 11 saatin aşılmasına izin vermez.
- Puantajı dönemsel izleyin. Denkleştirmede fazla çalışma ancak dönem sonunda ortalamaya bakılarak belirlenir.
- Servis süresine dikkat. Yalnız sosyal yardım amacıyla verilen serviste geçen süre çalışma sayılmaz; işin gereği olarak toplu götürülüp getirilen işlerde ise sayılır (md. 66).
Uygulama şekilleri 63. madde uyarınca Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının yönetmeliğiyle ayrıntılandırılır.
Sık sorulan sorular
Haftalık çalışma süresi en fazla kaç saat? 45 saat. Yer altı maden işlerinde 37,5 saattir.
Günde en fazla kaç saat çalışılabilir? Denkleştirmeyle farklı dağıtımda bile en çok 11 saat.
Denkleştirme nedir? Haftalık sürenin günlere farklı dağıtıldığı düzende, iki aylık (toplu iş sözleşmesiyle dört aylık) dönemde haftalık ortalamanın 45 saati aşmamasıdır. Ortalama aşılmazsa 45 saati geçen haftalar fazla çalışma sayılmaz.
Ara dinlenmesi çalışma süresine dahil mi? Hayır. 68. maddeye göre ara dinlenmeleri çalışma süresinden sayılmaz.
Hesaplayın
Fazla çalışma saatli bir ayın bordrosunu Detaylı Maliyet ekranında saat girerek hesaplayabilirsiniz.
Kaynaklar
Bu yazı 06 Kasım 2026 tarihinde yürürlükteki mevzuata göre hazırlandı ve bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı kaynak Resmî Gazete’de yayımlanan düzenlemeler ve ilgili kurum duyurularıdır. Bir hata görürseniz bize yazın.