Engelli Çalıştırma Zorunluluğu: %3 Kota ve Prim Desteği

Elli ya da daha fazla işçi çalıştıran özel sektör işvereni, işçilerinin %3'ü kadar engelli çalıştırmakla yükümlüdür. Bu yükümlülük bir teşvikle birlikte gelir: kota içinde ya da kota fazlası çalıştırılan her engelli için işveren SGK priminin prime esas kazanç alt sınırına düşen kısmını Hazine öder. 2026'da bu, çalışan başına ayda 6.523,43 TL, yılda 78.281,10 TL'dir.

Kimler, kaç engelli çalıştırmalı?

İş Kanunu'nun 30. maddesine göre:

İşyeri	Zorunluluk
Elli ve üzeri işçili özel sektör işyeri	İşçilerin %3'ü kadar engelli
Kamu işyeri	%4 engelli ve %2 eski hükümlü

Engelli işçiler meslek, beden ve ruh durumlarına uygun işlerde çalıştırılmalıdır.

İşçi sayısı nasıl hesaplanır?

• İl bazında toplam: İşverenin aynı ilde birden fazla işyeri varsa yükümlülük, bu işyerlerinin toplam işçi sayısına göre bulunur.
• Sözleşme türü: Belirli ve belirsiz süreli sözleşmeyle çalışanların hepsi sayılır.
• Kısmi süreliler: Çalışma süreleriyle orantılı olarak tam süreliye çevrilir. Örneğin haftada 22,5 saat çalışan iki kısmi süreli işçi, 45 saatlik düzende bir tam süreli işçi sayılır.
• Yer altı ve su altı: Bu işlerde engelli çalıştırılamaz; burada çalışanlar işçi sayısına da katılmaz.

Kesir kuralı

Kanun kesirler için açık bir kural koyar:

Oranın hesaplanmasında yarıma kadar kesirler dikkate alınmaz, yarım ve daha fazla olanlar tama dönüştürülür.

İldeki toplam işçi	%3'ü	Çalıştırılması gereken engelli
50	1,50	2
60	1,80	2
80	2,40	2
84	2,52	3
120	3,60	4

İşe alım ve öncelik

Kota kapsamındaki işçiler Türkiye İş Kurumu (İŞKUR) aracılığıyla sağlanır. İşyerinde çalışırken engelli hâle gelen işçilere öncelik tanınır.

Malul olduğu için işyerinden ayrılmak zorunda kalan ve sonradan maluliyeti ortadan kalkan işçi eski işine dönmek isterse, işveren onu boş yer varsa hemen, yoksa boşalacak ilk işe başkalarından önce, o günkü şartlarla almak zorundadır. Bu yükümlülüğü yerine getirmeyen işveren eski işçiye altı aylık ücreti tutarında tazminat öder.

Engelli istihdamında prim desteği

30. madde uyarınca özel sektör işverenlerinin çalıştırdığı engelli sigortalılar için, prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta priminin işveren hissesinin tamamı Hazinece karşılanır. Destek kota içindeki, kota fazlası ve kotası olmadığı hâlde çalıştırılan her engelli için geçerlidir.

2026'da destek ne kadar?

Destek alt sınır üzerinden hesaplandığı için ücret ne olursa olsun aynıdır. İşveren önce 2 puanlık genel indirimi alır; 5510 sayılı Kanun'un 81/ı bendine göre bu indirim başka desteklerden önce uygulanır. Kalan işveren SGK hissesi (%19,75) alt sınır olan 33.030 TL üzerinden Hazineden karşılanır: 33.030 × %19,75 = 6.523,43 TL. Rakamlar Uzman Bordro hesap motoruyla hesaplanmıştır.

Aylık brüt ücret	Engelli olmayan çalışan maliyeti	Engelli çalışan maliyeti	Yıllık fark
33.030 TL	40.214,03 TL	33.690,60 TL	78.281,10 TL
50.000 TL	60.875,00 TL	54.351,58 TL	78.281,10 TL
100.000 TL	121.750,00 TL	115.226,58 TL	78.281,10 TL

İki sütun da 2 puanlık indirimi içerir. Engelli çalışanın neti değişmez; destek yalnız işverenin primini düşürür.

Desteğin şartları

• Aylık prim ve hizmet belgeleri yasal süresi içinde SGK'ya verilmeli,
• bütün sigortalıların prim hissesi ile Hazinenin karşılamadığı işveren hissesi ödenmiş olmalı.

Primler geç ödenirse, Hazinenin SGK'ya ödemesindeki gecikmeden doğan gecikme zammı işverenden alınır. Hazinenin karşıladığı tutar gelir ve kurumlar vergisinde gider ya da maliyet olarak yazılamaz.

Yükümlülüğe uyulmazsa

30. maddeye aykırı olarak engelli çalıştırmayan işverene, çalıştırmadığı her engelli ve her ay için 101. madde uyarınca idari para cezası verilir; kanundaki tutar her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir. Bu cezalardan toplanan para; engelli ve eski hükümlülerin iş kurmasına, iş bulmalarını kolaylaştıran destek teknolojilerine ve işe uyum projelerine harcanır.

Çalışan tarafındaki avantaj

Teşvik işverenin primini düşürür; çalışanın kendisi için ayrı bir avantaj daha vardır. Engelli çalışan, ücretinin vergi matrahını küçülten engellilik indiriminden yararlanır ve bu indirim onun netini artırır. Ayrıntı engellilik indirimi yazımızda.

Sık sorulan sorular

Kaç işçide engelli çalıştırma zorunluluğu başlar? Özel sektörde aynı ildeki toplam işçi sayısı 50 ya da üzerinde olduğunda. Kota işçi sayısının %3'üdür.

50 işçili işyeri kaç engelli çalıştırmalı? İki. 50'nin %3'ü 1,50'dir ve yarım ya da fazlası tama tamamlanır.

Engelli çalıştıran işverene ne kadar prim desteği verilir? 2026'da çalışan başına ayda 6.523,43 TL, yılda 78.281,10 TL. Destek ücretten bağımsızdır, çünkü alt sınır üzerinden hesaplanır.

Kotası olmayan işveren de prim desteği alır mı? Evet. Yükümlü olmadığı hâlde ya da kota fazlası engelli çalıştıran işveren de her engelli çalışan için aynı desteği alır.

Hesaplayın

Engelli çalışanın işverene maliyetini Maaş Hesaplama ekranında çalışan türünü seçerek, farklı çalışan türlerini Maliyet Karşılaştırma ile yan yana görebilirsiniz.