Özel Sağlık ve Hayat Sigortası Bordroda: 2026 Vergi ve SGK

Özel sağlık ve hayat sigortası priminin bordroya etkisi iki soruya bağlıdır: primi kim ödüyor ve poliçe hangi türde. Çalışanın kendisi, eşi ve küçük çocukları için ödenen sağlık sigortası primi gelir vergisi matrahından tamamen, birikim primi alınan hayat sigortası primi yarı oranda indirilir. İndirim o ayın ücretinin %15'ini ve yıllık brüt asgari ücreti (2026'da 396.360 TL) aşamaz. SGK'da ise yalnız işverenin ödediği özel sağlık sigortası primi, BES katkısıyla birlikte aylık 9.909 TL'ye kadar primden istisnadır.

Dört durumun özeti

	Özel sağlık sigortası	Hayat sigortası
İşveren ödüyor	Bordroya brütleşerek eklenir · gelir vergisi matrahından %100 indirilir · SGK'da 9.909 TL'ye kadar prime tabi değil	Bordroya brütleşerek eklenir · gelir vergisi matrahından indirilir (birikimli poliçede %50) · SGK primine tabi
Çalışan ödüyor	Bordrodan kesilmez · gelir vergisi matrahından %100 indirilir · SGK'yı etkilemez	Bordrodan kesilmez · birikimli poliçede %50, birikimsizde %100 indirilir · SGK'yı etkilemez

Gelir vergisi: GVK 63/3 indirimi

Gelir Vergisi Kanunu'nun 63. maddesinin 3. bendi, ücretin vergiye tabi tutarı hesaplanırken şu primlerin indirilmesine izin verir:

Sigortanın Türkiye'de kâin ve merkezi Türkiye'de bulunan bir emeklilik veya sigorta şirketi nezdinde akdedilmiş olması şartıyla; ücretlinin şahsına, eşine ve küçük çocuklarına ait hayat sigortası poliçeleri için hizmet erbabı tarafından ödenen primlerin %50'si ile ölüm, kaza, sağlık, hastalık, engellilik, işsizlik, analık, doğum ve tahsil gibi şahıs sigorta poliçeleri için hizmet erbabı tarafından ödenen primler (İndirim konusu yapılacak primler toplamı, ödendiği ayda elde edilen ücretin %15'ini ve yıllık olarak asgari ücretin yıllık tutarını aşamaz. […])

Gelir İdaresi'nin 2026 tarihli rehberi oranları şöyle açıklar:

Poliçe	İndirilecek kısım
Birikim primi alınan hayat sigortası	Primin %50'si
Ölüm, kaza, sağlık, hastalık, engellilik, işsizlik, analık, doğum ve tahsil gibi şahıs sigortaları	Primin %100'ü

Ölçüt, poliçede birikim primi alınıp alınmadığıdır. Yalnız vefat teminatı veren, birikimi olmayan bir hayat poliçesi ölüm sigortası olarak %100 indirilir.

Şartlar:

• Sigorta şirketi Türkiye'de yerleşik olmalı ve merkezi Türkiye'de bulunmalıdır.
• Poliçe çalışanın kendisi, eşi ya da küçük çocukları için yapılmalıdır. Rehberde küçük çocuk, 18 yaşını ya da tahsildeyse 25 yaşını doldurmamış çocuktur.
• Aylık sınır: indirim, primin ödendiği aydaki ücretin %15'ini aşamaz. Buradaki ücret; maaş, prim, ikramiye, sosyal yardımlar ve zamlar gibi vergiye tabi sürekli nitelikteki ödemelerin brüt toplamıdır.
• Yıllık sınır: yıl boyunca indirilen toplam, brüt asgari ücretin yıllık tutarını aşamaz. 2026'da 33.030 × 12 = 396.360 TL. Sınır her takvim yılı yeniden başlar.

BES katkısı indirilemez. İşveren ya da çalışan tarafından bireysel emeklilik sistemine ödenen katkı payları ücret matrahından hiçbir şekilde indirilemez. Ancak işverenin çalışan adına ödediği BES katkısı, işverenin kazancından gider yazılırken aynı %15 ve yıllık sınırı şahıs sigortası primleriyle paylaşır. Rehberdeki örnekte brüt ücret 100.000 TL, işverenin BES katkısı 9.000 TL, çalışanın kendisi ve eşi için ödediği primler 10.000 + 10.000 TL'dir. Toplam 29.000 TL olmasına rağmen işçi ve işveren tarafında birlikte indirilebilecek tutar 100.000 × %15 = 15.000 TL'dir.

Bordroda indirilen prim, çalışan yıllık beyanname verirse beyannamede bir kez daha indirilemez.

İşverenin ödediği prim bordroya nasıl girer?

Gelir İdaresi'ne göre işverenin çalışan adına ödediği şahıs sigortası primi çalışana sağlanan bir menfaattir. Prim net ücret kabul edilir, brütleştirilerek aylık bordroya eklenir ve ardından yukarıdaki sınırlar içinde gelir vergisi matrahından indirilir. Primin tutarı çalışanın netinden kesilip sigorta şirketine ödenir; çalışanın eline geçen nakit değişmez.

Prim ücrete eklendiği için damga vergisi brüt tutar üzerinden hesaplanır.

SGK primi

5510 sayılı Kanun'un 80/b-8. alt bendi şunu prime esas kazanca katmaz:

İşverenler tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen ve aylık toplamı asgari ücretin %30'unu geçmeyen özel sağlık sigortası primi ve bireysel emeklilik katkı payları tutarları

2026'da sınır 33.030 × %30 = 9.909 TL'dir. Sınır özel sağlık primi ile işverenin BES katkısı için birliktedir; aşan kısım prime tabidir. Hayat sigortası bu listede yoktur. Kanunun 80/c bendi listede sayılmayan bütün ödemeleri prime tabi tuttuğu için işverenin ödediği hayat sigortası priminin tamamından SGK primi kesilir.

Çalışanın kendi ödediği prim bordrodan geçmez; SGK matrahını ve damga vergisini etkilemez.

Örnek: brüt 60.000 TL maaş, aylık 3.000 TL prim, Ocak 2026

Rakamlar Uzman Bordro'nun hesap motoruyla hesaplandı. İşveren maliyetinde 2 puanlık SGK prim indirimi dahildir.

Durum	Çalışanın eline geçen nakit	İşverene aylık maliyet	12 ayda işverene ek maliyet
Sigorta yok	47.356,62	73.050,00	—
İşveren öder, özel sağlık sigortası	47.356,62 + poliçe	76.077,03	36.353,63
İşveren öder, birikimsiz hayat sigortası	47.356,62 + poliçe	77.392,68	52.161,65
Aynı 3.000 TL'yi nakit (net) vermek	50.356,62	78.159,03	66.851,30
Çalışan öder, özel sağlık sigortası	47.806,62	73.050,00	—
Çalışan öder, birikimli hayat sigortası	47.581,62	73.050,00	—

• İşveren özel sağlık primini ödüyor: 3.000 TL'lik prim 3.027,03 TL'ye brütleşir. Prim gelir vergisi matrahından indirildiği için doğan vergi yalnız 27,03 TL'dir: 22,98 TL damga vergisi ve 4,05 TL gelir vergisi. Prim 9.909 TL'nin altında olduğu için SGK primi doğmaz.
• İşveren hayat primini ödüyor: gelir vergisi indirimi aynıdır, ama prim SGK'ya tabi olduğu için 3.566,88 TL'ye brütleşir ve işveren SGK ile işsizlik primi de öder. Aylık maliyet farkı özel sağlığa göre 1.315,65 TL'dir.
• Aynı parayı nakit vermek: çalışanın eline 3.000 TL geçmesi için brüt 4.196,33 TL gerekir. 3.000 TL'lik sağlık sigortası işverene ayda 3.027,03 TL, aynı tutardaki nakit ödeme 5.109,03 TL'ye mal olur. 12 ayda fark 30.497,67 TL'dir.
• Çalışan kendi primini ödüyor: bordrodan kesinti yapılmaz. 3.000 TL vergi matrahından düşer, Ocak'ta %15 dilimde net maaş 450 TL artar. Yıl içinde dilim yükseldikçe kazanç büyür; 12 ayda toplam 9.720 TL'dir. Birikimli hayat poliçesinde primin yarısı indirildiği için Ocak'taki artış 225 TL, yıllık 4.860 TL'dir.

Her durumda 3.000 TL, ücretin %15 sınırının (60.000 × %15 = 9.000 TL) altındadır; sınır bağlamaz.

Sık sorulan sorular

Özel sağlık sigortası primi vergiden düşülür mü? Evet. Çalışanın kendisi, eşi ve küçük çocukları için ödenen prim, ücretin %15'i ve yıllık brüt asgari ücret sınırları içinde gelir vergisi matrahından tamamen indirilir. Primi işveren ödüyorsa önce bordroya eklenir, sonra indirilir.

Hayat sigortası priminin ne kadarı indirilir? Birikim primi alınan poliçede primin %50'si. Birikimi olmayan, yalnız vefat teminatlı poliçe ölüm sigortası sayıldığından %100'ü indirilir.

İşverenin ödediği sağlık sigortası SGK primine tabi mi? BES katkısıyla birlikte aylık 9.909 TL'ye kadar tabi değildir; aşan kısım prime tabidir. İşverenin ödediği hayat sigortası primi ise tamamıyla prime tabidir.

Çalışanın ödediği prim maaşından kesilir mi? Hayır. Primi çalışan doğrudan sigorta şirketine öder; bordroda yalnız vergi matrahından indirilir ve net maaş artar.

BES katkısı vergiden düşülür mü? Hayır. BES katkı payları ücret matrahından indirilemez. İşverenin ödediği BES katkısı ise şahıs sigortası primleriyle aynı %15 sınırını paylaşır.

Hesaplayın

Sigortalı bir maaşın 12 aylık bordrosunu Detaylı Maliyet ekranında primi kimin ödediğini ve poliçe türünü seçerek hesaplayabilirsiniz. Diğer prim istisnaları için SGK prim istisnaları, kreş desteği için kreş yardımı istisnası yazılarımıza bakın.