Kısaca
- Sağlık, sendika üyeliği, ceza mahkûmiyeti, biyometrik ve genetik veriler gibi veriler özel nitelikli kişisel veridir.
- Bu verilerin işlenmesi yasaktır; yalnız kanunda sayılan şartlardan biri varsa işlenebilir.
- 7499 sayılı Kanun'la 2024'ten beri istihdam, iş sağlığı ve güvenliği ve sosyal güvenlikteki hukuki yükümlülükler için zorunlu işleme de bu şartlar arasındadır.
- Bordroda engellilik derecesi, sendika aidatı kesintisi ve rapor günleri özel nitelikli bilgi taşır.
- Özel nitelikli verilerde ayrıca Kurulun belirlediği yeterli önlemlerin alınması şarttır.
Bu yazıda (6 başlık)
Sağlık bilgisi, sendika üyeliği, ceza mahkûmiyeti, biyometrik ve genetik veriler özel nitelikli kişisel veridir ve işlenmeleri kural olarak yasaktır. 2 Mart 2024 tarihli 7499 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikten beri bu veriler, açık rıza olmadan da istihdam, iş sağlığı ve güvenliği ve sosyal güvenlik alanlarındaki hukuki yükümlülükler için zorunlu olduğu ölçüde işlenebilir. Rapor günleri, engellilik indirimi ve sendika aidatı kesintisi bu yüzden bordroda yer alabilir.
Hangi veriler özel niteliklidir?
6698 sayılı Kanun'un 6. maddesinin ilk fıkrası:
Kişilerin ırkı, etnik kökeni, siyasi düşüncesi, felsefi inancı, dini, mezhebi veya diğer inançları, kılık ve kıyafeti, dernek, vakıf ya da sendika üyeliği, sağlığı, cinsel hayatı, ceza mahkûmiyeti ve güvenlik tedbirleriyle ilgili verileri ile biyometrik ve genetik verileri özel nitelikli kişisel veridir.
Kural yasak, şartlar sınırlı
7499 sayılı Kanun'la değişen üçüncü fıkra işlemeyi yasaklar ve istisnaları sayar:
| Şart (6/3) | İK'dan olası örnek |
|---|---|
| a) İlgili kişinin açık rızası | Yasal bir yükümlülük olmadan sunulan gönüllü bir sağlık programına katılım |
| b) Kanunlarda açıkça öngörülmesi | Kanunun açıkça öngördüğü bir bildirim |
| c) Rıza açıklayamayan kişinin hayatı ya da beden bütünlüğü için zorunluluk | İşyerinde acil sağlık müdahalesi |
| ç) İlgili kişinin alenileştirdiği veriye ilişkin ve alenileştirme iradesine uygun olması | Kişinin kendisinin kamuya açıkladığı bilgi |
| d) Bir hakkın tesisi, kullanılması ya da korunması için zorunluluk | Dava ya da arabuluculukta belge kullanımı |
| e) Sır saklama yükümlülüğü altındakilerce koruyucu hekimlik, teşhis, tedavi ve bakım hizmetleri | İşyeri hekiminin muayene kayıtları |
| f) İstihdam, iş sağlığı ve güvenliği, sosyal güvenlik, sosyal hizmetler ve sosyal yardım alanlarındaki hukuki yükümlülükler için zorunluluk | İstirahat raporunun SGK işlemleri ve puantaj için işlenmesi; işe giriş sağlık muayenesi |
| g) Siyasi, felsefi, dini ya da sendikal amaçlı kâr amacı gütmeyen kuruluşların üyelerine yönelik işleme | Sendikanın kendi üye kayıtları |
Tablodaki eşleştirmeler yol göstermek içindir; her işlemde şartın o olaya gerçekten uyduğunu ayrıca sınayın.
İK için en önemli değişiklik (f) bendidir. Değişiklikten önce sağlık verisi için açık rıza dışındaki yollar dardı. Şimdi işverenin İSG, SGK ve iş hukukundan doğan yükümlülüklerini yerine getirmek için gereken sağlık verisi işlemesi, rıza beklemeden bu bende dayanır.
Bordroda görünen özel nitelikli veriler
| Bordrodaki bilgi | Neden özel nitelikli? | Dikkat |
|---|---|---|
| Rapor günleri ve istirahat süresi | Sağlık bilgisi | Bordroda gün sayısı yeter; tanı bilgisi bordroya girmez |
| Engellilik derecesi (vergi indirimi için) | Sağlık bilgisi | Derece belgesi özlük dosyasından ayrı ve kısıtlı erişimle saklanır |
| Sendika aidatı kesintisi | Sendika üyeliğini gösterir | Kesinti listesine yalnız bordroyu hazırlayanlar erişir |
| Adli sicil kaydı | Ceza mahkûmiyeti bilgisi | Hangi kanuni yükümlülüğe dayandığı yazılmadan istenmez |
Engellilik indiriminin bordrodaki hesabı engellilik indirimi yazımızda, rapor günlerinin ödeneği rapor parası yazımızda.
Yeterli önlem şartı
Dördüncü fıkra ek bir şart koyar:
Özel nitelikli kişisel verilerin işlenmesinde, ayrıca Kurul tarafından belirlenen yeterli önlemlerin alınması şarttır.
Somut karşılığı şudur: raporlar ve sicil kayıtları ayrı, kilitli ya da yalnız yetkiyle açılan bir dosyada durur; kimin hangi gün eriştiği kaydedilir; yetkisi olmayan kimse bu bilgileri göremez.
İK için kontrol listesi
- Raporları ayırın. Sağlık raporlarını genel özlük dosyasından ayrı tutun; erişimi İK'nın ilgili kişileri ve işyeri hekimiyle sınırlayın.
- Bordroya yalnız gerekeni koyun. Bordroda rapor gününü gösterin, teşhis bilgisini değil.
- Sicil kaydını gerekçelendirin. Adli sicil kaydını yalnız bir kanunun gerektirdiği işlerde isteyin ve dayanağı kayda geçirin.
- Biyometrik sistemi tartın. Kartlı geçiş gibi daha hafif bir yöntem işi görüyorsa parmak izine geçmeyin; geçecekseniz önce hukuki sebebi yazın.
- Aydınlatmada belirtin. Aydınlatma metninde özel nitelikli veri işlemelerini ayrıca gösterin; genel kurallar çalışan verileri yazımızda.
Sık sorulan sorular
Sağlık raporu özel nitelikli kişisel veri midir? Evet. Sağlık bilgisi özel nitelikli kişisel veridir ve ancak 6. maddedeki şartlardan biriyle işlenebilir.
İşveren rapor için çalışandan açık rıza almalı mı? SGK işlemleri ve puantaj gibi sosyal güvenlik ve istihdam yükümlülükleri için zorunlu işlemede, 2024'ten beri açık rıza aranmaz (6/3-f).
Sendika aidatı kesintisi KVKK'ya göre hassas mı? Evet. Kesinti sendika üyeliğini gösterdiği için özel nitelikli veri taşır; erişim bordroyu hazırlayanlarla sınırlı tutulmalıdır.
Parmak izli giriş sistemi kurulabilir mi? Biyometrik veri özel niteliklidir; ancak 6. maddedeki şartlardan biri varsa ve yeterli önlemler alınırsa işlenebilir. Daha az müdahaleci bir yöntemin yetip yetmediği önce değerlendirilmelidir.
Kaynaklar
Bu yazı 06 Kasım 2026 tarihinde yürürlükteki mevzuata göre hazırlandı ve bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı kaynak Resmî Gazete’de yayımlanan düzenlemeler ve ilgili kurum duyurularıdır. Bir hata görürseniz bize yazın.