Ücretten Kesinti: Ceza Ayda 2 Gündelik, Haciz Dörtte Bir

Ücretten iki tür kesinti kanunla sınırlıdır. Ücret kesme cezası yalnız sözleşmede yazan sebeplerle verilebilir ve bir ayda iki gündeliği aşamaz; kesilen para işverende kalmaz. Haciz ise aylık ücretin dörtte birini geçemez; nafaka alacakları bu sınırın dışındadır.

Ücret kesme cezası

İş Kanunu'nun 38. maddesi:

İşveren toplu sözleşme veya iş sözleşmelerinde gösterilmiş olan sebepler dışında işçiye ücret kesme cezası veremez.

İşçi ücretlerinden ceza olarak yapılacak kesintilerin işçiye derhal sebepleriyle beraber bildirilmesi gerekir. İşçi ücretlerinden bu yolda yapılacak kesintiler bir ayda iki gündelikten veya parça başına yahut yapılan iş miktarına göre verilen ücretlerde işçinin iki günlük kazancından fazla olamaz.

Şart	Kural
Sebep	Yalnız toplu iş sözleşmesinde ya da iş sözleşmesinde yazan sebepler
Bildirim	Kesinti, sebebiyle birlikte işçiye hemen bildirilir
Üst sınır	Bir ayda iki gündelik; parça başı ya da iş miktarına göre ücrette iki günlük kazanç
Paranın yeri	Kesildiği tarihten itibaren bir ay içinde Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı hesabına, Bakanlığın belirlediği bir bankaya yatırılır
Kayıt	İşveren bu paraların işyerinde ayrı bir hesabını tutar

Ceza paraları işçilerin eğitimi ve sosyal hizmetleri için kullanılır; nereye ve ne kadar verileceğine, Bakanın başkanlığında işçi temsilcilerinin de katıldığı bir kurul karar verir.

Örnek

Aylık brüt ücreti 45.000 TL olan işçinin gündeliği 45.000 ÷ 30 = 1.500 TL'dir. Sözleşmede yazan bir sebeple bu işçiye bir ayda kesilebilecek ceza toplam 3.000 TL'yi geçemez. Aynı ay içinde ikinci bir ceza gerekse bile toplam sınır değişmez.

Haciz ve devir

35. maddeye göre:

• İşçinin aylık ücretinin dörtte birinden fazlası haczedilemez, başkasına devir ve temlik edilemez.
• İşçinin bakmakla yükümlü olduğu aile üyeleri için hâkimin takdir edeceği tutar bu dörtte birin içine girmez.
• Nafaka borcu alacaklılarının hakları saklıdır; nafaka bu sınıra bağlı değildir.

İcra müdürlüğünden gelen maaş haczi yazısı kesinti oranını belirtir; işveren kesintiyi bu yazıya göre yapar ve tutarı icra dosyasına yatırır. Birden fazla haciz geldiğinde sıra ve oranlar icra dairesinin yazılarına göre uygulanır.

Kesintiler bordroda ayrı gösterilir

37. madde, ücret hesap pusulasında vergi, sigorta primi, avans mahsubu, nafaka ve icra gibi her çeşit kesintinin ayrı ayrı gösterilmesini ister. Ücret kesme cezası da kendi satırında yer almalıdır; ayrıntısı ücret hesap pusulası yazımızda.

Ceza ile zarar tazmini farklıdır

Ücret kesme cezası bir disiplin yaptırımıdır; çalışanın işverene verdiği gerçek bir zararın karşılığı değildir. Bir zararın ücretten mahsubu bu maddenin değil, genel hükümlerin ve tarafların anlaşmasının konusudur.

Sık sorulan sorular

İşveren maaştan ceza kesebilir mi? Yalnız toplu iş sözleşmesinde ya da iş sözleşmesinde gösterilen sebeplerle ve bir ayda iki gündeliği aşmamak üzere. Kesinti sebebiyle birlikte hemen bildirilmelidir.

Ücret kesme cezası en fazla ne kadar olabilir? Bir ayda iki gündelik. Brüt 45.000 TL alan işçide en çok 3.000 TL'dir.

Maaşın ne kadarı haczedilebilir? Aylık ücretin en çok dörtte biri. Nafaka alacakları bu sınıra bağlı değildir.

Kesilen ceza parası işverende kalır mı? Hayır. Bir ay içinde Bakanlık hesabına yatırılır ve işçilerin eğitimi ile sosyal hizmetleri için kullanılır.

Hesaplayın

Bir çalışanın brüt ve net ücretini Maaş Hesaplama ekranında görebilirsiniz.