Risk Değerlendirmesi Kaç Yılda Yenilenir? İSG Hizmetleri

Risk değerlendirmesi, işyerinin tehlike sınıfına göre en geç 2, 4 ya da 6 yılda bir yenilenir: çok tehlikeli işyerinde 2, tehlikelide 4, az tehlikelide 6 yıl. İşyeri taşınırsa, yeni teknoloji gelirse ya da iş kazası olursa bu süre beklenmez. İşveren ayrıca iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirir; dışarıdan hizmet almak sorumluluğu ortadan kaldırmaz.

İşverenin genel yükümlülüğü

6331 sayılı Kanun'un 4. maddesi işverene genel bir sorumluluk yükler: çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamak. Madde bu sorumluluğu beş somut işe böler:

Yükümlülük	Uygulamada
Önlem ve iyileştirme	Eğitim ve bilgilendirme dahil tedbirler, organizasyon, araç-gereç; şartlar değişince güncelleme
Denetim	Kurallara uyulup uyulmadığını izlemek, aykırılıkları gidermek
Risk değerlendirmesi	Yapmak ya da yaptırmak
İşe uygunluk	Görev verirken çalışanın sağlık ve güvenlik açısından o işe uygunluğunu gözetmek
Tehlikeli alanlar	Bilgi ve talimat almamış kişilerin hayati tehlike bulunan yerlere girmesini engellemek

Maddenin son üç fıkrası üç ilke koyar:

İşyeri dışındaki uzman kişi ve kuruluşlardan hizmet alınması, işverenin sorumluluklarını ortadan kaldırmaz.

Çalışanların iş sağlığı ve güvenliği alanındaki yükümlülükleri, işverenin sorumluluklarını etkilemez.

İşveren, iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin maliyetini çalışanlara yansıtamaz.

Risk değerlendirmesi

10. maddeye göre değerlendirmede şunlar dikkate alınır:

Dikkate alınan	Örnek
Belirli risklerden etkilenecek çalışanların durumu	Gürültülü bölümde çalışanlar
İş ekipmanı ile kimyasal madde ve müstahzarların seçimi	Kullanılan makine, çözücü, boya
İşyerinin tertip ve düzeni	Geçiş yolları, depolama
Özel politika gerektiren gruplar ve kadın çalışanlar	Genç, yaşlı, engelli, gebe ya da emziren çalışanlar

Değerlendirmenin çıktısı somut olmalıdır: hangi tedbirin alınacağı ve hangi koruyucu donanımın kullanılacağı yazılır. Riskleri ortaya koymak için ortam ölçümleri ve teknik kontroller de işverenin sorumluluğundadır.

Değerlendirmeyi işverenin kurduğu bir ekip yapar. Risk Değerlendirmesi Yönetmeliği'nin 6. maddesine göre ekipte işveren ya da vekili, iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi, çalışan temsilcileri, destek elemanları ve işyerindeki bütün birimleri temsil eden, riskleri bilen çalışanlar bulunur.

Kaç yılda bir yenilenir?

Yönetmeliğin 12. maddesi:

Yapılmış olan risk değerlendirmesi; tehlike sınıfına göre çok tehlikeli, tehlikeli ve az tehlikeli işyerlerinde sırasıyla en geç iki, dört ve altı yılda bir yenilenir.

Tehlike sınıfı	En geç yenileme
Çok tehlikeli	2 yılda bir
Tehlikeli	4 yılda bir
Az tehlikeli	6 yılda bir

Süre dolmadan da yenileme gerekir. Yönetmelik şu hâllerde değerlendirmenin tamamen ya da kısmen yenilenmesini ister: işyerinin taşınması ya da binalarda değişiklik; teknoloji, madde ya da ekipman değişikliği; üretim yönteminin değişmesi; iş kazası, meslek hastalığı ya da ramak kala olay; sınır değerlere ilişkin mevzuat değişikliği; ortam ölçümü ya da sağlık gözetimi sonuçlarının gerektirmesi; işyeri dışından gelen yeni bir tehlike.

İSG hizmetleri: uzman ve işyeri hekimi

6. madde, hizmetin kimler tarafından verileceğini düzenler:

Konu	Kural
Görevlendirme	İşveren çalışanları arasından iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirir; 10 ve daha fazla çalışanı olan çok tehlikeli işyerlerinde diğer sağlık personeli de gerekir
Nitelikli personel yoksa	Hizmetin tamamı ya da bir kısmı ortak sağlık ve güvenlik birimlerinden (OSGB) ya da ÇASMER'lerden alınabilir
İşverenin kendisi	Gerekli nitelik ve belgeye sahipse, tehlike sınıfı ve çalışan sayısına göre hizmeti kendisi üstlenebilir
50'den az çalışan, az tehlikeli sınıf	İşveren ya da vekili, Bakanlığın ilan ettiği eğitimleri tamamlarsa işe giriş ve periyodik muayeneler ile tetkikler dışındaki hizmetleri yürütebilir
Tam süreli işyeri hekimi	Görevlendirildiyse diğer sağlık personeli zorunlu değildir
Çırak ve stajyerler	Görevlendirme süresi hesaplanırken çalışan sayısına katılmaz

Görevlendirmeyle iş bitmez: uzman ve hekimin çalışabilmesi için gereken araç, yer ve zamanı işveren sağlar ve ikisinin birlikte çalışmasını düzenler. Uzman ya da hekim bir tedbiri yazılı olarak bildirdiyse ve tedbir mevzuata uygunsa, işveren onu uygulamak zorundadır.

Ayda kaç dakika hizmet?

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının özetine göre en az hizmet süreleri tehlike sınıfına göre şöyledir:

Tehlike sınıfı	İş güvenliği uzmanı (çalışan başına ayda)	İşyeri hekimi (çalışan başına ayda)
Az tehlikeli	10 dakika	5 dakika
Tehlikeli	20 dakika	10 dakika
Çok tehlikeli	40 dakika	15 dakika

Örnek. 120 çalışanlı, tehlikeli sınıftaki bir işyerinde iş güvenliği uzmanı ayda en az 120 × 20 = 2.400 dakika (40 saat), işyeri hekimi 120 × 10 = 1.200 dakika (20 saat) görev yapar. OSGB tekliflerini karşılaştırırken bu saatleri esas alın. Çalışan sayısı belli bir büyüklüğü aşan işyerlerinde tam süreli uzman ya da hekim gerekir.

Kayıt ve bildirim

Her iş kazası ve meslek hastalığı kayda geçirilir. İş kazasını SGK'ya bildirme süresi kazadan sonraki üç iş günüdür; ayrıntı iş kazası bildirimi yazımızda.

İK için kontrol listesi

• Sınıfınızı bilin. İşyerinin tehlike sınıfını ve çalışan sayısını kayıtlı tutun; hizmet süreleri ve yenileme aralıkları bunlara göre belirlenir.
• Yenileme tarihini işleyin. Risk değerlendirmesinin son tarihini ve 2, 4 ya da 6 yıllık yenileme tarihini takvime koyun; taşınma, yeni makine ya da iş kazasında beklemeden güncelleyin.
• Özel grupları ayrıca ele alın. Gebe, emziren, genç ve engelli çalışanlar için ayrı değerlendirme yapın.
• Yazılı bildirimleri saklayın. Uzman ve hekimin yazılı tedbir bildirimlerini ve bunlara verdiğiniz yanıtları dosyalayın.

Sık sorulan sorular

Risk değerlendirmesi kaç yılda bir yenilenir? Çok tehlikeli işyerinde en geç 2, tehlikelide 4, az tehlikelide 6 yılda bir.

Risk değerlendirmesini kim yapar? İşverenin kurduğu ekip: işveren ya da vekili, iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi, çalışan temsilcileri, destek elemanları ve riskleri bilen çalışanlar.

İş güvenliği uzmanı ayda kaç dakika gelmeli? Çalışan başına ayda en az 10 (az tehlikeli), 20 (tehlikeli) ya da 40 dakika (çok tehlikeli).

Küçük işyerinde işveren İSG hizmetini kendisi verebilir mi? 50'den az çalışanı olan az tehlikeli işyerinde işveren ya da vekili, Bakanlık eğitimini tamamlayarak muayeneler dışındaki hizmetleri yürütebilir.

OSGB'den hizmet almak işverenin sorumluluğunu kaldırır mı? Hayır. Dışarıdan hizmet alınması işverenin sorumluluklarını ortadan kaldırmaz.