Kıdem Tazminatı Şartları: Kimler Alır, Kimler Alamaz?

Kıdem tazminatı almak için iki şart birlikte aranır: aynı işverenin yanında en az bir tam yıl çalışmış olmak ve iş sözleşmesinin kanunda sayılan bir nedenle sona ermesi. İşverenin feshi (ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık hariç), işçinin haklı nedenle feshi, emeklilik, askerlik, kadın işçinin evlenmesi ve ölüm bu nedenlerdir. Haklı nedeni olmadan istifa eden işçi kıdem tazminatı alamaz.

Kıdem tazminatı hangi kanunda?

Kıdem tazminatı bugün de eski 1475 sayılı İş Kanunu'nun 14. maddesiyle düzenlenir. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 120. maddesi, 1475 sayılı Kanun'un bu madde dışındaki bütün hükümlerini kaldırmış, 14. maddeyi yürürlükte bırakmıştır. Maddede geçen eski atıflar bugün şöyle okunur: işçinin haklı fesih hakkı (1475 md. 16) 4857 sayılı Kanun'un 24. maddesinde, işverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık nedeniyle derhal feshi (1475 md. 17/II) 25. maddenin II numaralı bendindedir.

Birinci şart: en az bir tam yıl

Tazminat, işe başlanan günden sözleşmenin bittiği güne kadar geçen her tam yıl için ödenir; bir yılı doldurmamış işçinin kıdem tazminatı hakkı doğmaz. Bir yıl tamamlandıktan sonra artan aylar ve günler de aynı oranla hesaba katılır.

Bir yılın dolup dolmadığına gün sayısıyla değil takvimle bakılır. 01.01.2024'te işe girip 30.12.2024'te ayrılan işçi 365 gün çalışmıştır, ama 2024 artık yıl olduğu için bir tam yılı doldurmamıştır ve kıdem tazminatı alamaz.

Çalışma süreleri nasıl birleştirilir?

• Aynı işverende geçen bütün süreler toplanır: sözleşme kesintisiz sürmüş ya da aralıklarla yeniden yapılmış olabilir, işçi aynı işverenin farklı işyerlerinde çalışmış olabilir.
• İşyeri devredilirse ya da başka bir işverene geçerse kıdem, işyerindeki bütün sözleşme sürelerinin toplamıdır. Devirden önce birikmiş kıdem tazminatı için devreden ve devralan işveren birlikte sorumludur; devredenin payı, işçiyi kendi çalıştırdığı süreyle ve devir tarihindeki ücretle sınırlıdır.
• Aynı süre için iki kez ödeme yapılmaz. Kıdem tazminatı ödenmiş bir dönem, sonraki bir hesapta yeniden sayılmaz.

İkinci şart: kanundaki sona erme nedenleri

Sözleşme nasıl bitti?	Kıdem tazminatı
İşveren feshetti	Ödenir. İstisna: ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık nedeniyle derhal fesih (4857 md. 25/II)
İşçi haklı nedenle feshetti (4857 md. 24)	Ödenir
İşçi muvazzaf askerlik için ayrıldı	Ödenir
İşçi yaşlılık, emeklilik, malullük aylığı ya da toptan ödeme almak için ayrıldı	Ödenir
İşçi yaş dışındaki emeklilik şartlarını (sigortalılık süresi, prim günü) tamamlayıp kendi isteğiyle ayrıldı	Ödenir
Kadın işçi evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kendi isteğiyle ayrıldı	Ödenir
İşçi öldü	Ödenir, yasal mirasçılarına
İşçi haklı bir nedeni olmadan istifa etti	Ödenmez

İşverenin sağlık nedenleri, zorlayıcı sebepler ya da işçinin gözaltına alınması gibi 25. maddenin I, III ve IV numaralı bentlerine dayanan derhal feshi kıdem tazminatını ortadan kaldırmaz; kanundaki tek istisna II numaralı benttir.

Emekliliğe ayrılan işçi neyi belgelemeli?

Aylık ya da toptan ödeme almak için işten çıkan işçinin kıdem tazminatı alması iki belgeye bağlıdır: aylığa ya da toptan ödemeye hak kazandığını ve sosyal güvenlik kurumuna başvurduğunu göstermelidir. İşçinin ölümünde bu belgeler istenmez.

Yaş dışındaki şartları tamamlayan işçi

1999'da 4447 sayılı Kanun'la eklenen bentle, 506 sayılı Kanun'un 60. maddesinde öngörülen yaş dışındaki şartları, yani sigortalılık süresini ve prim ödeme gün sayısını tamamlayıp işten kendi isteğiyle çıkan işçinin de kıdem tazminatı hakkı vardır. Gereken süre ve gün sayısı sigortalılığın başladığı tarihe göre değiştiği için işçinin durumu SGK kayıtlarından doğrulanmalıdır; SGK'nın e-Devlet'te verdiği "kıdem tazminatı alabilir" yazısı bu amaçla kullanılır.

Ne kadar ödenir?

Her tam yıl için 30 günlük ücret. İş sözleşmesi ya da toplu iş sözleşmesi bu süreyi yalnız işçi lehine artırabilir; yine de bir yıl için ödenecek tutar kanuni tavanı aşamaz. Hesap, son ücret ve onun üstüne düzenli sağlanan menfaatlerle, yani giydirilmiş ücretle yapılır. Adım adım hesap için kıdem tazminatı hesaplama örneğimize, tutar sınırı için 2026 kıdem tavanı yazımıza bakabilirsiniz.

Geç ödeme, zamanaşımı ve vergi

• Geç ödeme: Kıdem tazminatı zamanında ödenmezse açılan davada hâkim, geciken süre için mevduata uygulanan en yüksek faize hükmeder.
• Zamanaşımı: beş yıl (4857 sayılı Kanun, ek madde 3).
• Vergi ve prim: Kanunen ödenmesi gereken kıdem tazminatı gelir vergisinden tümüyle istisnadır (GVK md. 25/7). SGK primi de kesilmez, çünkü 5510 sayılı Kanun'un 80. maddesi kıdem tazminatını prime esas kazancın dışında tutar. Kesilen tek vergi damga vergisidir.
• Sigorta yasağı: İşveren kıdem tazminatından doğan sorumluluğunu kişilere ya da sigorta şirketlerine sigorta ettiremez.

Sık sorulan sorular

İstifa eden işçi kıdem tazminatı alır mı? Haklı bir nedeni yoksa alamaz. 4857 sayılı Kanun'un 24. maddesindeki haklı nedenlerden biriyle (örneğin ücretin ödenmemesi) sözleşmeyi fesheden işçi ise kıdem tazminatı alır.

Bir yılı doldurmadan işten çıkarılan işçi kıdem tazminatı alır mı? Hayır. Kıdem tazminatı için en az bir tam yıl çalışmış olmak gerekir. Bu işçiye koşulları varsa ihbar tazminatı ödenebilir.

Emekli olan işçi kıdem tazminatı alır mı? Evet. Aylığa hak kazandığını ve kuruma başvurduğunu belgeleyerek ayrılan işçi kıdem tazminatı alır. Yaş dışındaki şartları tamamlayıp ayrılan işçi de alır.

Evlenen kadın işçi kıdem tazminatı alır mı? Evlendiği tarihten itibaren bir yıl içinde kendi isteğiyle ayrılırsa alır.

Kıdem tazminatı zamanaşımı kaç yıl? Beş yıl (4857 sayılı Kanun, ek madde 3).

Hesaplayın

Hak kazanılan tutarı ve varsa ihbar tazminatını Kıdem ve İhbar Tazminatı ekranında hesaplayabilirsiniz. İhbar sürelerinin ayrıntısı ihbar tazminatı yazımızda.