# Özel Sağlık ve Hayat Sigortası Bordroda: 2026 Vergi ve SGK Adres: https://www.uzmanbordro.com/blog/ozel-saglik-ve-hayat-sigortasi-bordro-2026 Kategori: Gelir ve Damga Vergisi · Yayın: 2026-11-08 · Güncelleme: 2026-11-08 > Özel sağlık ve hayat sigortası primi bordroda nasıl işlenir? GVK 63 indirimi, ücretin %15 sınırı, SGK'da 9.909 TL istisna; işveren ve çalışan ödemesi örnekli. ## Kısaca - Çalışanın kendisi, eşi ve küçük çocukları için ödenen sağlık, kaza, hastalık gibi şahıs sigortası primlerinin tamamı gelir vergisi matrahından indirilir. - Birikim primi alınan hayat sigortasında primin %50'si indirilir; birikimsiz hayat poliçesi ölüm sigortası gibi %100 indirilir. - İndirim, o ayın ücretinin %15'ini ve yıllık brüt asgari ücreti (2026'da 396.360 TL) aşamaz. - İşverenin ödediği prim çalışana sağlanan net menfaattir; brütleştirilip bordroya eklenir, aynı sınırlarla indirilir. - SGK'da işverenin ödediği özel sağlık sigortası primi ile BES katkısının toplamı aylık 9.909 TL'ye kadar prime tabi değildir; hayat sigortası primi prime tabidir. - Çalışanın kendi ödediği prim bordrodan kesilmez; tek etkisi gelir vergisini düşürmesidir, net maaş artar. Özel sağlık ve hayat sigortası priminin bordroya etkisi iki soruya bağlıdır: primi **kim ödüyor** ve poliçe **hangi türde**. Çalışanın kendisi, eşi ve küçük çocukları için ödenen sağlık sigortası primi gelir vergisi matrahından tamamen, birikim primi alınan hayat sigortası primi yarı oranda indirilir. İndirim o ayın ücretinin **%15**'ini ve yıllık brüt asgari ücreti (2026'da **396.360 TL**) aşamaz. SGK'da ise yalnız işverenin ödediği özel sağlık sigortası primi, BES katkısıyla birlikte aylık **9.909 TL**'ye kadar primden istisnadır. ## Dört durumun özeti | | Özel sağlık sigortası | Hayat sigortası | |---|---|---| | **İşveren ödüyor** | Bordroya brütleşerek eklenir · gelir vergisi matrahından %100 indirilir · SGK'da 9.909 TL'ye kadar prime tabi değil | Bordroya brütleşerek eklenir · gelir vergisi matrahından indirilir (birikimli poliçede %50) · SGK primine tabi | | **Çalışan ödüyor** | Bordrodan kesilmez · gelir vergisi matrahından %100 indirilir · SGK'yı etkilemez | Bordrodan kesilmez · birikimli poliçede %50, birikimsizde %100 indirilir · SGK'yı etkilemez | ## Gelir vergisi: GVK 63/3 indirimi Gelir Vergisi Kanunu'nun 63. maddesinin 3. bendi, ücretin vergiye tabi tutarı hesaplanırken şu primlerin indirilmesine izin verir: > Sigortanın Türkiye'de kâin ve merkezi Türkiye'de bulunan bir emeklilik veya sigorta şirketi nezdinde akdedilmiş > olması şartıyla; ücretlinin şahsına, eşine ve küçük çocuklarına ait hayat sigortası poliçeleri için hizmet erbabı > tarafından ödenen primlerin %50'si ile ölüm, kaza, sağlık, hastalık, engellilik, işsizlik, analık, doğum ve tahsil > gibi şahıs sigorta poliçeleri için hizmet erbabı tarafından ödenen primler (İndirim konusu yapılacak primler > toplamı, ödendiği ayda elde edilen ücretin %15'ini ve yıllık olarak asgari ücretin yıllık tutarını aşamaz. […]) Gelir İdaresi'nin 2026 tarihli rehberi oranları şöyle açıklar: | Poliçe | İndirilecek kısım | |---|---| | Birikim primi alınan hayat sigortası | Primin %50'si | | Ölüm, kaza, sağlık, hastalık, engellilik, işsizlik, analık, doğum ve tahsil gibi şahıs sigortaları | Primin %100'ü | Ölçüt, poliçede birikim primi alınıp alınmadığıdır. Yalnız vefat teminatı veren, birikimi olmayan bir hayat poliçesi ölüm sigortası olarak %100 indirilir. **Şartlar:** - Sigorta şirketi Türkiye'de yerleşik olmalı ve merkezi Türkiye'de bulunmalıdır. - Poliçe çalışanın kendisi, eşi ya da küçük çocukları için yapılmalıdır. Rehberde küçük çocuk, 18 yaşını ya da tahsildeyse 25 yaşını doldurmamış çocuktur. - **Aylık sınır:** indirim, primin ödendiği aydaki ücretin %15'ini aşamaz. Buradaki ücret; maaş, prim, ikramiye, sosyal yardımlar ve zamlar gibi vergiye tabi **sürekli nitelikteki** ödemelerin brüt toplamıdır. - **Yıllık sınır:** yıl boyunca indirilen toplam, brüt asgari ücretin yıllık tutarını aşamaz. 2026'da 33.030 × 12 = **396.360 TL**. Sınır her takvim yılı yeniden başlar. **BES katkısı indirilemez.** İşveren ya da çalışan tarafından bireysel emeklilik sistemine ödenen katkı payları ücret matrahından hiçbir şekilde indirilemez. Ancak işverenin çalışan adına ödediği BES katkısı, işverenin kazancından gider yazılırken aynı %15 ve yıllık sınırı şahıs sigortası primleriyle **paylaşır**. Rehberdeki örnekte brüt ücret 100.000 TL, işverenin BES katkısı 9.000 TL, çalışanın kendisi ve eşi için ödediği primler 10.000 + 10.000 TL'dir. Toplam 29.000 TL olmasına rağmen işçi ve işveren tarafında birlikte indirilebilecek tutar 100.000 × %15 = **15.000 TL**'dir. Bordroda indirilen prim, çalışan yıllık beyanname verirse beyannamede bir kez daha indirilemez. ## İşverenin ödediği prim bordroya nasıl girer? Gelir İdaresi'ne göre işverenin çalışan adına ödediği şahıs sigortası primi çalışana sağlanan bir menfaattir. Prim **net ücret** kabul edilir, brütleştirilerek aylık bordroya eklenir ve ardından yukarıdaki sınırlar içinde gelir vergisi matrahından indirilir. Primin tutarı çalışanın netinden kesilip sigorta şirketine ödenir; çalışanın eline geçen nakit değişmez. Prim ücrete eklendiği için damga vergisi brüt tutar üzerinden hesaplanır. ## SGK primi 5510 sayılı Kanun'un 80/b-8. alt bendi şunu prime esas kazanca katmaz: > İşverenler tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen ve aylık > toplamı asgari ücretin %30'unu geçmeyen özel sağlık sigortası primi ve bireysel emeklilik katkı payları tutarları 2026'da sınır 33.030 × %30 = **9.909 TL**'dir. Sınır özel sağlık primi ile işverenin BES katkısı için **birliktedir**; aşan kısım prime tabidir. Hayat sigortası bu listede yoktur. Kanunun 80/c bendi listede sayılmayan bütün ödemeleri prime tabi tuttuğu için işverenin ödediği hayat sigortası priminin tamamından SGK primi kesilir. Çalışanın kendi ödediği prim bordrodan geçmez; SGK matrahını ve damga vergisini etkilemez. ## Örnek: brüt 60.000 TL maaş, aylık 3.000 TL prim, Ocak 2026 Rakamlar Uzman Bordro'nun hesap motoruyla hesaplandı. İşveren maliyetinde 2 puanlık SGK prim indirimi dahildir. | Durum | Çalışanın eline geçen nakit | İşverene aylık maliyet | 12 ayda işverene ek maliyet | |---|---:|---:|---:| | Sigorta yok | 47.356,62 | 73.050,00 | — | | İşveren öder, özel sağlık sigortası | 47.356,62 + poliçe | 76.077,03 | 36.353,63 | | İşveren öder, birikimsiz hayat sigortası | 47.356,62 + poliçe | 77.392,68 | 52.161,65 | | Aynı 3.000 TL'yi nakit (net) vermek | 50.356,62 | 78.159,03 | 66.851,30 | | Çalışan öder, özel sağlık sigortası | 47.806,62 | 73.050,00 | — | | Çalışan öder, birikimli hayat sigortası | 47.581,62 | 73.050,00 | — | - **İşveren özel sağlık primini ödüyor:** 3.000 TL'lik prim 3.027,03 TL'ye brütleşir. Prim gelir vergisi matrahından indirildiği için doğan vergi yalnız 27,03 TL'dir: 22,98 TL damga vergisi ve 4,05 TL gelir vergisi. Prim 9.909 TL'nin altında olduğu için SGK primi doğmaz. - **İşveren hayat primini ödüyor:** gelir vergisi indirimi aynıdır, ama prim SGK'ya tabi olduğu için 3.566,88 TL'ye brütleşir ve işveren SGK ile işsizlik primi de öder. Aylık maliyet farkı özel sağlığa göre 1.315,65 TL'dir. - **Aynı parayı nakit vermek:** çalışanın eline 3.000 TL geçmesi için brüt 4.196,33 TL gerekir. 3.000 TL'lik sağlık sigortası işverene ayda 3.027,03 TL, aynı tutardaki nakit ödeme 5.109,03 TL'ye mal olur. 12 ayda fark **30.497,67 TL**'dir. - **Çalışan kendi primini ödüyor:** bordrodan kesinti yapılmaz. 3.000 TL vergi matrahından düşer, Ocak'ta %15 dilimde net maaş **450 TL** artar. Yıl içinde dilim yükseldikçe kazanç büyür; 12 ayda toplam 9.720 TL'dir. Birikimli hayat poliçesinde primin yarısı indirildiği için Ocak'taki artış 225 TL, yıllık 4.860 TL'dir. Her durumda 3.000 TL, ücretin %15 sınırının (60.000 × %15 = 9.000 TL) altındadır; sınır bağlamaz. ## Sık sorulan sorular **Özel sağlık sigortası primi vergiden düşülür mü?** Evet. Çalışanın kendisi, eşi ve küçük çocukları için ödenen prim, ücretin %15'i ve yıllık brüt asgari ücret sınırları içinde gelir vergisi matrahından tamamen indirilir. Primi işveren ödüyorsa önce bordroya eklenir, sonra indirilir. **Hayat sigortası priminin ne kadarı indirilir?** Birikim primi alınan poliçede primin %50'si. Birikimi olmayan, yalnız vefat teminatlı poliçe ölüm sigortası sayıldığından %100'ü indirilir. **İşverenin ödediği sağlık sigortası SGK primine tabi mi?** BES katkısıyla birlikte aylık 9.909 TL'ye kadar tabi değildir; aşan kısım prime tabidir. İşverenin ödediği hayat sigortası primi ise tamamıyla prime tabidir. **Çalışanın ödediği prim maaşından kesilir mi?** Hayır. Primi çalışan doğrudan sigorta şirketine öder; bordroda yalnız vergi matrahından indirilir ve net maaş artar. **BES katkısı vergiden düşülür mü?** Hayır. BES katkı payları ücret matrahından indirilemez. İşverenin ödediği BES katkısı ise şahıs sigortası primleriyle aynı %15 sınırını paylaşır. ## Hesaplayın Sigortalı bir maaşın 12 aylık bordrosunu [Detaylı Maliyet](/ozellikler/detayli-maliyet) ekranında primi kimin ödediğini ve poliçe türünü seçerek hesaplayabilirsiniz. Diğer prim istisnaları için [SGK prim istisnaları](/blog/sgk-prim-istisnalari-2026), kreş desteği için [kreş yardımı istisnası](/blog/kres-yardimi-istisnasi-2026) yazılarımıza bakın. ## Kaynaklar 1. 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, madde 63/3 — https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=193&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=4 2. Gelir İdaresi Başkanlığı, Gelir Vergisi Matrahından İndirilecek Hayat/Şahıs Sigorta Primleri rehberi, Şubat 2026, Yayın No: 597 — https://cdn.gib.gov.tr/api/gibportal-file/file/getFileResources?objectKey=arsiv%2Ffileadmin%2Fbeyannamerehberi%2F2026%2F2026_hayatsahis_sigortaprim.pdf 3. 5510 sayılı Kanun, madde 80/b-8 ve 80/c — https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5510&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5 4. Asgari Ücret Tespit Komisyonu Kararı (Karar No: 2025/1), Resmî Gazete 26 Aralık 2025, sayı 33119 — https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2025/12/20251226-6.pdf --- Kaynak: Uzman Bordro (uzmanbordro.com). Bilgilendirme amaçlıdır; bağlayıcı kaynak Resmî Gazete'de yayımlanan düzenlemelerdir.